Vinh quang các Liệt sĩ Không quân nhân dân Việt Nam và Hàng không dân dụng Việt Nam

Ngày 3 tháng 3 năm 1955, Ban Nghiên cứu sân bay, tiền thân của Không quân nhân dân Việt Nam được thành lập.

Ngày 15 tháng 1 năm 1956, Cục Hàng không dân dụng Việt Nam được thành lập.

Ngày 24 tháng 1 năm 1959, Cục Không quân được thành lập trên cơ sở tổ chức và lực lượng của Ban Nghiên cứu sân bay và Cục Hàng không dân dụng, đảm nhiệm cả hai chức năng quân sự và dân sự.

Một số đơn vị không quân đầu tiên được thành lập: Trung đoàn Không quân huấn luyện 910 thành lập ngày 3 tháng 11 năm 1958, Trung đoàn Không quân vận tải 919 thành lập ngày 1 tháng 5 năm 1959, Trung đoàn Không quân tiêm kích 921 thành lập ngày 3 tháng 2năm 1964.

Ngày 22 tháng 10 năm 1963, Quân chủng Phòng không - Không quân được thành lập, trên cơ sở hợp nhất Binh chủng Phòng không và Cục Không quân.

Đại thắng ngày 30 tháng 4 năm 1975, đất nước thống nhất, mở ra cơ hội phát triển cho Không quân nhân dân Việt Nam và Hàng không dân dụng Việt Nam. Nhiều đơn vị mới được thành lập, cùng toàn quân, toàn dân bước vào công cuộc tái thiết, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong hoàn cảnh mới.

Ngày 11 tháng 2 năm 1976, Tổng cục Hàng không dân dụng Việt Nam được thành lập và là ngành kinh tế kỹ thuật của Nhà nước.

Ngày 30 tháng 6 năm 1992, Cục Hàng không dân dụng Việt Nam được thành lập, trực thuộc Bộ Giao thông Vận tải và Bưu điện; từ ngày 15 tháng 6 năm 1995 trực thuộc Chính phủ; từ ngày 16 tháng 7 năm 2009 là Cục Hàng không Việt Nam, trực thuộc Bộ Giao thông Vận tải.

Ngày 20 tháng 4 năm 1993, Hãng hàng không quốc gia Việt Nam được thành lập.

Ngày 27 tháng 5 năm 1995, Tổng công ty Hàng không Việt Nam được thành lập trên cơ sở hợp nhất các doanh nghiệp hàng không.

Được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, sự chỉ đạo sâu sát của Chính phủ, mà thường xuyên, trực tiếp của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, của Bộ Giao thông Vận tải; sự thương yêu, đùm bọc của nhân dân, sự hiệp đồng, chi viện hiệu quả của các đơn vị bạn, đặc biệt là bộ đội Phòng không; các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên Không quân nhân dân Việt Nam và Hàng không dân dụng Việt Nam đã tận trung với nước, tận hiếu với dân, nỗ lực kiên cường, vượt qua nhiều khó khăn thử thách, lập được những chiến công vẻ vang, viết nên truyền thống quý báu, góp phần xứng đáng vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, tiêu biểu là sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ, cống hiến thầm lặng của các thương binh, thành tích xuất sắc của các anh hùng.

Từ năm 1961 đến năm 2021, các đơn vị Không quân nhân dân Việt Nam và Hàng không dân dụng Việt Nam được Nhà nước vinh danh 461 liệt sĩ, gồm 323 phi công tiêm kích, thành viên tổ bay vận tải, trực thăng, ném bom, giáo viên bay, phi hành đoàn hàng không; 138 cán bộ, chiến sĩ, nhân viên chuyên môn, trong đó có 11 nữ. Tuy quê quán, tuổi đời, tuổi quân, tuổi nghề và công việc khác nhau, nhưng sinh thời các liệt sĩ đều sống nhiệt tình, công tác tận tụy, chiến đấu dũng cảm và khi Tổ quốc cần đã hiến dâng cả cuộc đời mình!

Máu đào của các liệt sĩ đã tô thắm truyền thống của Không quân nhân dân Việt Nam và Hàng không dân dụng Việt Nam! Tên tuổi của các liệt sĩ mãi mãi trường tồn cùng quê hương, đất nước!

Những người đang sống nguyện nỗ lực hoàn thành nghĩa vụ công dân, góp phần thiết thực vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam, trong mọi hoàn cảnh.

Năm 1994, Quân chủng Không quân và Ngành Hàng không dân dụng Việt Nam đã phối hợp tổ chức xây dựng Tượng đài tri ân các liệt sĩ ở đỉnh núi Đậm, xã Tiên Dược, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội. Nơi đây đã trở thành “Địa chỉ đỏ” trong việc giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Sư đoàn Không quân 371 được vinh dự quản lý khu di tích.

Năm 2014, thể theo nguyện vọng của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên chức quốc phòng của Quân chủng Phòng không - Không quân, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng đã chỉ đạo xây dựng Tượng đài Không quân trong Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nhà tưởng niệm liệt sĩ Phòng không - Không quân, tại số 167 đường Trường Chinh, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.

Tại các đơn vị của Quân chủng Phòng không - Không quân, có Nhà tưởng niệm liệt sĩ ở cấp sư đoàn và có ban thờ liệt sĩ ở phòng truyền thống cấp trung đoàn. Thân nhân liệt sĩ và mộ liệt sĩ phòng không - không quân tại các nơi được cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương quan tâm chăm sóc chu đáo theo đúng chính sách của Nhà nước.

Trân trọng tưởng niệm, tri ân các phi công, chuyên gia Không quân Liên Xô, các phi công, chiến sĩ đơn vị Không quân Triều Tiên đã hy sinh vì sự nghiệp chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.

Thấm nhuần đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và thực hiện chương trình “Đền ơn đáp nghĩa”, hằng năm vào dịp Ngày Thương binh Liệt sĩ 27-7, các Ban liên lạc cựu chiến binh Không quân, các cơ quan, đoàn thể Ngành Hàng không đều đến các nghĩa trang liệt sĩ, thành tâm dâng hương tưởng nhớ, tri ân đồng đội an nghỉ nơi đây, cũng như đến viếng thăm các đồng chí thương binh và gia đình liệt sĩ.

Năm 2010, Ban liên lạc Cựu chiến binh Không quân đã tổ chức xuất bản cuốn sách “Nhớ ơn các Liệt sĩ Không quân nhân dân Việt Nam”, được các thân nhân liệt sĩ và các cựu chiến binh trân quý.

Hàng trăm tác phẩm nghiên cứu khoa học lịch sử, khoa học quân sự, văn học nghệ thuật do các cựu chiến binh tâm huyết sáng tạo đã góp phần tôn vinh truyền thống vẻ vang của Không quân nhân dân Việt Nam và Hàng không dân dụng Việt Nam, tri ân sâu sắc công lao của các liệt sĩ, thương binh, anh hùng.

Năm 2022, nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2022) và 50 năm Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” (12.1972 - 12.2022), trên cơ sở cuốn sách nêu trên được bổ sung, chỉnh sửa, Ban liên lạc Cựu chiến binh Không quân tổ chức xuất bản cuốn sách “Vinh quang các Liệt sĩ Không quân nhân dân Việt Nam và Hàng không dân dụng Việt Nam” nhằm tưởng nhớ và tri ân các đồng đội đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc! Đồng thời góp phần vào việc giáo dục và phát huy truyền thống của dân tộc, quân đội, Quân chủng Phòng không - Không quân và Ngành Hàng không dân dụng Việt Nam.

Cuốn sách cung cấp thông tin về 461 liệt sĩ Không quân nhân dân Việt Nam và Hàng không dân dụng Việt Nam từ năm 1961 đến năm 2021. Các liệt sĩ được ghi danh theo đơn vị và thời gian hy sinh. Khi nhiều liệt sĩ cùng thời gian hy sinh, được ghi danh theo vần chữ cái tiếng Việt.

Phần phụ lục: Thống kê tổng hợp liệt sĩ; thống kê liệt sĩ theo nguyên quán; thống kê liệt sĩ theo địa phương an táng và thống kê liệt sĩ chưa tìm thấy.

Ảnh được sử dụng trong cuốn sách do Bảo tàng Quân chủng Phòng không - Không quân và một số đồng chí cựu chiến binh Không quân cung cấp.

Nhân dịp cuốn sách “Vinh quang các Liệt sĩ Không quân nhân dân Việt Nam và Hàng không dân dụng Việt Nam” được xuất bản, Ban liên lạc cựu chiến binh Không quân trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Bộ tư lệnh và các cơ quan, đơn vị trong Quân chủng Phòng không - Không quân, Tổng công ty Hàng không Việt Nam - CTCP, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã quan tâm giúp đỡ chúng tôi về mọi mặt để hoàn thành cuốn sách này.

Đặc biệt, trân trọng cảm ơn các ủy ban nhân dân quê hương liệt sĩ, các thân nhân liệt sĩ, các đồng chí cựu chiến binh Không quân đã có nhiều ý kiến tâm huyết, những đóng góp quý báu, góp phần quan trọng vào sự thành công của cuốn sách.

Trong quá trình sưu tầm, biên soạn, mặc dù đã có cố gắng, nhưng chắc chắn còn có những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được sự góp ý của các thân nhân liệt sĩ và các đồng chí để cuốn sách được hoàn chỉnh hơn.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách nghĩa tình này.

BAN LIÊN LẠC

CỰU CHIẾN BINH KHÔNG QUÂN