Lịch sử Đoàn Kinh tế – Quốc phòng Sông Mã (Đoàn 326) (2002 – 2022)

Sau cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc, đời sống xã hội nước ta gặp rất nhiều khó khăn, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới hướng tây bắc. Đất nước bước vào giai đoạn lịch sử mới nhằm hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng chủ nghĩa xã hội, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc trong hòa bình. Trong bối cảnh hệ thống xã hội chủ nghĩa theo mô hình Xôviết ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch tìm mọi thủ đoạn nhằm xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa, trong đó có Việt Nam.

Nhằm sớm đạt mục tiêu đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội theo đường lối đổi mới của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (12.1986) đề ra; trên lĩnh vực quốc phòng, yêu cầu cấp thiết là phải tiến hành giảm quân số thường trực để giảm bớt gánh nặng của nền kinh tế đất nước bước ra khỏi khủng hoảng; đồng thời điều chỉnh lại thế bố trí chiến lược cho phù hợp với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ra sức triển khai thực hiện Nghị quyết số 02/NQ-TW của Bộ Chính trị (7.1987) về nhiệm vụ quốc phòng, xây dựng khu vực phòng thủ, xây dựng Quân đội nhân dân, nền quốc phòng toàn dân, kết hợp chặt chẽ quốc phòng và an ninh, thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã kịp thời ra nghị quyết tổ chức, biên chế lại lực lượng trong Quân đội nhân dân Việt Nam, điều chỉnh sách lược về nhiệm vụ quân sự - quốc phòng và thế bố trí chiến lược, xây dựng Quân đội vừa là đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân tham gia sản xuất làm kinh tế. Tổ chức thành lập các khu kinh tế - quốc phòng trên địa bàn biên giới, địa bàn trọng điểm về an ninh chính trị, địa bàn có điều kiện đặc biệt khó khăn nhằm củng cố vững chắc về quốc phòng, an ninh, xây dựng cơ sở chính trị địa bàn vững mạnh, xây dựng thế trận lòng dân, ổn định sắp xếp lại dân cư phát triển sản xuất, xây dựng cơ sơ hạ tầng, giúp dân xóa đói, giảm nghèo, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.

Thực hiện Quyết định số 277/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tổng thể Quân đội tham gia xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn, miền núi, vùng sâu, vùng xa gắn với xây dựng các khu quốc phòng, an ninh trên địa bàn chiến lược, biên giới, ven biển và Quyết định số 43/2002/QĐ-TTg ngày 21 tháng 3 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt bổ sung Đề án quy hoạch tổng thể các khu kinh tế - quốc phòng trong tình hình mới; đồng thời, tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 265/QUTW của Quân ủy Trung ương về “Nhiệm vụ Quân đội tham gia xây dựng kinh tế”; ngày 14 tháng 6 năm 2002, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 81/QĐ-QP về thành lập Đoàn Kinh tế - Quốc phòng Sông Mã (có phiên hiệu Đoàn 326) tương đương cấp sư đoàn, trực thuộc Bộ Tư lệnh Quân khu 2 và được giao thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn vùng Tây Bắc của Tổ quốc có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh bao gồm 15 xã của 3 huyện thuộc

2 tỉnh (Sơn La, Lai Châu cũ), nay là 3 huyện (Sốp Cộp, tỉnh Sơn La; Điện Biên, Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên). Diện tích tự nhiên 242.170,3ha, dân số 75.530 người, với 206,88km đường biên giới giáp 3 tỉnh (Hủa Phăn, Phong Sa Lỳ, Luông Phabăng) của nước bạn Lào, là địa bàn tập trung của 7 dân tộc anh em sinh sống (Mông, Thái, Lào, Khơ Mú, Kinh, Mường, Dao).

Ngày 3 tháng 7 năm 2002, Tư lệnh Quân khu 2 ra Quyết định số 223/QĐ-BTL về triển khai thành lập Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 326 theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Từ đó đến nay, ngày 14 tháng 6 năm 2002 được xác định là Ngày truyền thống của Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 326.

Trải qua 20 năm xây dựng và phát triển, mặc dù có nhiều sự thay đổi về quy mô tổ chức, địa bàn hoạt động, yêu cầu nhiệm vụ thường xuyên…, song với sự quan tâm của Đảng, Chính phủ, sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng, trực tiếp là Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Quân khu 2; sự yêu thương, đùm bọc của đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc 2 tỉnh Sơn La và Điện Biên, nơi đơn vị đóng quân thực hiện nhiệm vụ; sự đoàn kết hiệp đồng của các đơn vị trong và ngoài Quân đội trong quá trình triển khai nhiệm vụ; các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ, trí thức trẻ tình nguyện Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 326 luôn đoàn kết, chủ động, sáng tạo khắc phục mọi khó khăn, vươn lên hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện, thiết thực góp phần xây dựng lực lượng vũ trang Quân khu vững mạnh, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân, biên phòng toàn dân trên địa bàn Quân khu ngày càng vững chắc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới. Với những thành tích đạt được trong xây dựng và phát triển đơn vị; cán bộ, chiến sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 326 đã tạo dựng và vun đắp nên truyền thống tự hào của Đoàn: “Trung thành, đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, vượt khó, thắng lợi”.

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm Ngày truyền thống của Đoàn, thực hiện Quyết định số 1295/QĐ-BTL ngày 27 tháng 12 năm 2017 của Tư lệnh Quân khu 2 giao nghiên cứu, biên soạn công trình lịch sử truyền thống; đồng thời, thể theo tâm nguyện của cán bộ, chiến sĩ, viên chức quốc phòng của đơn vị; Đảng ủy, chỉ huy Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 326 tổ chức nghiên cứu biên soạn công trình “Lịch sử Đoàn Kinh tế - Quốc phòng Sông Mã (Đoàn 326) (2002 - 2022)”, nhằm tái hiện những nét cơ bản về lịch sử 20 năm xây dựng và phát triển của đơn vị, lưu giữ những tư liệu, sự kiện quan trọng cùng kết quả, thành tích đạt được trong 20 năm qua làm tài liệu phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống, nâng cao niềm tự hào, trách nhiệm của cán bộ, nhân viên, chiến sĩ của Đoàn trong gìn giữ và phát huy truyền thống tự hào của Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 326 trong giai đoạn mới.

Mặc dù Ban Biên soạn đã có nhiều cố gắng, song đây là công trình lịch sử của Đoàn lần đầu tiên được tổ chức nghiên cứu biên soạn nên không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế; rất mong nhận được ý kiến đóng góp của thủ trưởng, các đồng chí và bạn đọc để các lần xuất bản sau được đầy đủ, chính xác hơn.

Nhân dịp này, Đảng ủy, chỉ huy Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 326 xin chân thành cảm ơn sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thường vụ Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Quân khu 2 và các cơ quan chuyên môn của Quân khu; đặc biệt là sự giúp đỡ về nghiệp vụ của Phòng Khoa học quân sự Quân khu; sự giúp đỡ của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương nơi đơn vị đóng quân, các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ, lực lượng trí thức trẻ tình nguyện của Đoàn qua các thời kỳ đã có những đóng góp quý báu để công trình hoàn thiện và được sớm đến với cán bộ, chiến sĩ và bạn đọc.

THƯỜNG VỤ ĐẢNG ỦY - CHỈ HUY ĐOÀN 326