Lịch sử Nhà máy Z111 (1957 – 2022)

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, “Với chủ trương đúng đắn, dựa vào trang bị đã có và sự giúp đỡ của các nước anh em, trong thời gian thực hiện kế hoạch chiến lược quân sự dài hạn lần thứ nhất (1955 - 1960), Quân đội ta đã hai lần thực hiện việc chấn chỉnh và đổi mới trang bị cho các đơn vị... Đây là một cuộc cách mạng về trang bị, một bước tiến lớn của Quân đội ta trên con đường xây dựng chính quy, hiện đại”, đã đặt ra yêu cầu nhiệm vụ mới, bức thiết cho Quân đội nói chung, cho Tổng cục Hậu cần và Cục Quân giới nói riêng trong việc kiện toàn tổ chức các xưởng quân giới, tích cực chuẩn bị các yếu tố cần thiết để xây dựng các xưởng sửa chữa vũ khí có quy mô lớn.

Đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn sự nghiệp cách mạng nói trên, thực hiện Quyết định số 501/QĐ1 ngày 1 tháng 3 năm 1957 của Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, ngày 19 tháng 3 năm 1957, Cục Quân giới tổ chức lễ động thổ khởi công xây dựng Xưởng Quân giới 1 (Nhà máy Z1), tiền thân của Nhà máy Z111 Tổng cục Công nghiệp quốc phòng ngày nay, tại thung lũng Minh Quán, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái, với nhiệm vụ chính là sửa chữa các loại súng, pháo và khí tài quang học đáp ứng yêu cầu trang bị phục vụ nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu của Quân đội.

Trải qua 65 năm xây dựng, chiến đấu và phát triển, lớp lớp cán bộ, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng, người lao động của Nhà máy Z111 luôn nỗ lực cố gắng, đoàn kết, vượt khó, chủ động, sáng tạo, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, lập nhiều thành tích xuất sắc, được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (8.1970), danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (12.2004); Huân chương Quân công hạng Nhất (1984), Huân chương Lao động hạng Nhất (11.2016), Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất (7.2021); 21 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba, cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Nhiều cán bộ, công nhân viên Nhà máy đã thực sự trở thành những tấm gương tiêu biểu trong lao động, công tác. Trong đó, 5 đồng chí đã lập được thành tích đặc biệt xuất sắc, được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và Anh hùng Lao động; 5 đồng chí đã phát triển, trở thành tướng lĩnh, giữ các chức vụ lãnh đạo, chỉ huy của Tổng cục Công nghiệp quốc phòng và các cơ quan của Quân đội, góp phần quan trọng vào xây dựng và phát triển ngành Quân giới (nay là Tổng cục Công nghiệp quốc phòng), xây dựng và hiện đại hóa Quân đội, thực hiện thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước cũng như xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Hướng tới kỷ niệm 65 năm Ngày thành lập Nhà máy (19.3.1957 - 19.3.2022), nhằm ghi lại, phản ánh đầy đủ những thành tích của Nhà máy và những đóng góp to lớn của cán bộ, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng, người lao động của Nhà máy qua các thời kỳ; Đảng ủy, Chỉ huy Nhà máy chỉ đạo triển khai biên soạn và xuất bản cuốn sách “Lịch sử Nhà máy Z111 (1957 - 2022)” nhằm làm tài liệu tuyên truyền giáo dục truyền thống cho cán bộ, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng, người lao động của Nhà máy hiện tại và sau này. Cuốn sách xuất bản lần này trên cơ sở kế thừa cuốn sách “Lịch sử Nhà máy Z111 (1957 - 2012)” đã xuất bản để chỉnh sửa, bổ sung và nghiên cứu biên soạn mới giai đoạn 2012 - 2022.

Kết cấu cuốn sách gồm: Lời nói đầu; Chương một: Nhà máy Z1 những năm đầu xây dựng (1957 - 1959); Chương hai: Xây dựng mở rộng Nhà máy Z1, tổ chức sản xuất vũ khí trong mọi tình huống đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1960 - 4.1975); Chương ba: Nhà máy Z111

xây dựng mở rộng lần thứ hai, thực hiện cuộc di chuyển chiến lược từ Hoàng Liên Sơn vào Thanh Hoá (5.1975 - 1985); Chương bốn: Phát huy thế mạnh về lĩnh vực cơ khí chính xác, vượt qua khó khăn của những năm đầu thời kỳ đổi mới, khẳng định hướng phát triển trong cơ chế thị trường (1986 - 2001); Chương năm: Nhà máy Z111 bảo đảm cho xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng b­­ước hiện đại và tham gia đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

(2002 - 2011); Chương sáu: Nhà máy Z111 tiếp tục sắp xếp, đổi mới mô hình hoạt động, mở rộng quy mô năng lực sản xuất, khẳng định vị thế mới trong sản xuất công nghiệp quốc phòng (2012 - 2022); Kết luận và Phụ lục.

Nội dung cuốn sách “Lịch sử Nhà máy Z111 (1957 - 2022)” được Ban Nghiên cứu biên soạn (Phòng Chính trị Nhà máy Z111, Phòng Khoa học quân sự Cục Quản lý công nghệ Tổng cục Công nghiệp quốc phòng và một số chuyên gia Viện Lịch sử quân sự Việt Nam) thực hiện, dưới sự chỉ đạo của Đảng ủy, Chỉ huy Nhà máy Z111. Ban Nghiên cứu biên soạn đã tích cực sưu tầm, thu thập, nghiên cứu, xử lý tư liệu để biên soạn cuốn sách. Song, trước yêu cầu nhiệm vụ gấp, nhiều tư liệu, tài liệu lưu trữ không còn đầy đủ... nên cuốn sách không tránh khỏi những thiếu sót, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của độc giả để chỉnh sửa, bổ sung hoàn chỉnh trong lần xuất bản sau.

Đảng ủy, Chỉ huy Nhà máy Z111 xin chân thành cám ơn Phòng Khoa học quân sự Cục Quản lý công nghệ Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Trung tâm Lưu trữ Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu, các tổng cục, các quân khu, quân đoàn, quân chủng, binh chủng, các cục chuyên ngành, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, các đồng chí cán bộ lãnh đạo, chỉ huy ngành Công nghiệp quốc phòng và các cán bộ, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng, người lao động của Nhà máy qua các thời kỳ đã giúp đỡ để cuốn sách “Lịch sử Nhà máy Z111 (1957 - 2022)” được ra mắt đúng dịp kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống của Nhà máy.

ĐẢNG ỦY, CHỈ HUY NHÀ MÁY Z111