Tổng kết Đảng lãnh đạo quân sự và quốc phòng trong cách mạng Việt Nam (1945-2000)

Thế kỷ XX “là thế kỷ ghi đậm trong lịch sử loài người những dấu ấn cực kỳ sâu sắc”. Đối với nước ta, đó là “thế kỷ của những biến đổi to lớn, thế kỷ đấu tranh oanh liệt giành lại độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội, thế kỷ của những chiến công và thắng lợi có ý nghĩa lịch sử và thời đại”1 .

Những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới được bắt đầu khi cách mạng Việt Nam đi theo con đường của Cách mạng Tháng Mười Nga, con đường do Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh lựa chọn. Đó là con đường gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, đặt cách mạng Việt Nam trong quỹ đạo cách mạng vô sản và là một bộ phận của phong trào cách mạng thế giới.

Tháng 2 năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời. 15 năm sau, cao trào cách mạng do Đảng lãnh đạo đã đưa tới thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đánh đổ chế độ thực dân, phong kiến, giành độc lập dân tộc, đưa quần chúng công nông lên địa vị làm chủ xã hội, thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Việt Nam, đầu tiên ở Đông Nam Á và cũng là đầu tiên trong hệ thống các nước thuộc địa. Đó là thắng lợi của con đường bạo lực cách mạng dưới hình thức khởi nghĩa vũ trang để giành chính quyền.

Những kinh nghiệm mà Đảng ta thu được trong nhiều điều kiện, hoàn cảnh khác nhau: Từ khi chưa có chính quyền đến khi giành được chính quyền; trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa (chủ nghĩa xã hội mô hình cũ và chủ nghĩa xã hội theo tư duy mới); trong nhiệm vụ dân tộc và nghĩa vụ quốc tế; khi lật đổ ách thống trị cũng như khi đánh bại chiến tranh xâm lược của chủ nghĩa thực dân cũ và của chủ nghĩa thực dân mới; trong nhiệm vụ đánh bại các đối tượng chiến lược khác nhau, những kẻ thù khác nhau với bộ máy quân sự của chúng, từ chủ nghĩa đế quốc đến chủ nghĩa dân tộc bành trướng nước lớn, chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi cực đoan cùng bọn tay sai của chúng và các thế lực phản động khác; trong chiến tranh và trong xây dựng hoà bình; khi thế giới trong cao trào cách mạng tiến công và cả khi chủ nghĩa xã hội khủng hoảng lâm vào thoái trào, đang tìm tòi con đường tiếp tục tiến lên; trong nền văn minh công nghiệp cũng như khi thế giới chuyển dần sang nền văn minh trí tuệ...

Trong lịch sử phát triển như vậy của cách mạng Việt Nam, một đường lối quân sự đúng đắn, độc đáo và rất phong phú đã hình thành và phát triển dần trong đường lối cách mạng của Đảng. Đường lối quân sự là một bộ phận hữu cơ trong đường lối chính trị, đường lối cách mạng nói chung của Đảng ta nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu của cách mạng Việt Nam là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Nếu khái quát cả từ khi Đảng ta ra đời thì đó là đường lối khởi nghĩa vũ trang toàn dân để giành chính quyền (1930-1945); đường lối chiến tranh nhân dân giải phóng dân tộc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ (1945-1975); đường lối quốc phòng toàn dân kết hợp với chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc ở hai đầu đất nước (1975- 1989) và đường lối quốc phòng toàn dân trong xây dựng hoà bình (1990-2000). Trong công cuộc đổi mới và xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa vẫn là hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam. Đất nước ta đang có hoà bình nhưng vẫn đứng trước những âm mưu và hành động phá hoại, xâm lược của các thế lực thù địch. Nhiệm vụ quốc phòng, an ninh là một nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên, rất quan trọng để bảo đảm điều kiện hoà bình xây dựng đất nước và sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống. Thế giới ngày nay có nhiều biến đổi to lớn, khó lường. Đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và trong thời đại mới của xã hội loài người còn nhiều diễn biến phức tạp và quyết liệt.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư tiếp tục phát triển và được ứng dụng nhanh chóng vào lĩnh vực quân sự. Yêu cầu quân sự và quốc phòng có nhiều cái mới và quá trình hội nhập quốc tế cần cập nhật. Tuy nhiên, những bài học của hơn nửa thế kỷ lãnh đạo quân sự và quốc phòng của Đảng ta vẫn là những bài học cơ bản rất cần thiết cho việc hoạch định đường lối quân sự và quốc phòng hiện nay. Vì vậy, Bộ Chính trị chủ trương, trên cơ sở những công trình tổng kết đã có, phải tiếp tục tổng kết và nâng lên một trình độ mới cao hơn những bài học chủ yếu của Đảng trong lãnh đạo quân sự, quốc phòng hơn nửa thế kỷ (1945-2000). Qua đó, góp phần làm cho Đảng ta có thêm cơ sở lịch sử, cơ sở thực tiễn và lý luận để phát huy hiệu lực lãnh đạo của Đảng, giải quyết đúng đắn và sáng tạo những vấn đề cơ bản và chủ yếu trong nhiệm vụ xây dựng và củng cố nền quốc phòng toàn dân, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa kết hợp với xây dựng đất nước trong sự nghiệp đổi mới, xác định đúng đắn và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng trong giai đoạn mới.

Công trình "Tổng kết Đảng lãnh đạo quân sự và quốc phòng trong cách mạng Việt Nam (1945-2000)" trình bày những ưu điểm và khuyết điểm chính, rút ra những bài học chủ yếu cả trong lãnh đạo khởi nghĩa vũ trang toàn dân, chiến tranh nhân dân giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng củng cố nền quốc phòng toàn dân làm tài liệu tuyên truyền, nghiên cứu, giảng dạy, học tập của đội ngũ cán bộ, giảng viên, giáo viên trong các tổ chức chính trị - xã hội và các học viện, trường đại học, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ. Đồng thời, đây là một trong những cơ sở thực tiễn, cơ sở lý luận, phương pháp luận góp phần cho việc hoạch định, phát triển đường lối quân sự và quốc phòng của Đảng trong sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế.

BAN NGHIÊN CỨU, BIÊN SOẠN