NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Ở CÁC HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã, đang và sẽ tác động mạnh mẽ lên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục, đào tạo. Nó đòi hỏi mỗi lĩnh vực phải thay đổi, thích nghi để tồn tại và phát triển. Đối với giáo dục hiện nay, không chỉ dừng lại ở việc hình thành tri thức, kỹ xảo, kỹ năng nhất định cho người học mà quan trọng hơn là phải khơi dậy mọi tiềm năng của con người, phát huy tối đa năng lực trí tuệ, năng lực hoạt động thực tiễn nhằm đáp ứng được yêu cầu của xã hội hiện đại. Do vậy, “Giáo dục là quốc sách hàng đầu. Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn” .
Trong giáo dục, đào tạo, đội ngũ giảng viên giữ vai trò quan trọng, ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng, hiệu quả giáo dục. Nghị quyết số 86 của Quân ủy Trung ương nhấn mạnh: Kiện toàn và phát triển đội ngũ nhà giáo quân đội, đảm bảo cả về số lượng và cơ cấu; trong đó chú trọng về nâng cao trình độ học vấn, năng lực và tay nghề sư phạm. Đối với các học viện, trường sĩ quan quân đội, xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên có đủ phẩm chất, năng lực cần thiết là một trong những giải pháp trung tâm trong đổi mới, nâng cao chất lượng dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn. Ngày nay, cuộc cách mạng công nghệ phát triển mạnh mẽ đã tác động đáng kể đến toàn bộ quá trình dạy học. Trong đó, nội dung dạy học ngày càng lớn, các hình thức dạy học càng phong phú, đa dạng, nhiều vấn đề mới nảy sinh trong quá trình dạy học, các phương tiện dạy học hiện đại càng phát triển, cách kiểm tra, đánh giá kiến thức người học có sự thay đổi mạnh mẽ… Vì vậy, đòi hỏi trong quá trình dạy học, giảng viên cần phải không ngừng nâng cao chất lượng dạy học.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học hiện nay, các môn khoa học xã hội và nhân văn ngày càng có vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhiều nội dung khoa học xã hội và nhân văn có liên quan trực tiếp tới việc hoạch định đường lối, chiến lược, chính sách phát triển trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh... Đây là các môn học có vai trò xây dựng cho đội ngũ cán bộ thế giới quan khoa học, quan điểm chính trị rõ ràng khi xem xét các hiện tượng, các sự kiện của xã hội và hoạt động quân sự; trong hình thành, phát triển các phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của người quân nhân cách mạng, từ đó góp phần xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị. Đặc biệt, hiện nay chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đang ra sức đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hoà bình”, ra sức xuyên tạc, phủ nhận tính đúng đắn, cách mạng, khoa học của học thuyết Mác - Lênin thì một bộ phận trong xã hội đã xuất hiện những quan điểm lệch lạc trong nhận thức, thậm chí đã tìm cách hạ thấp vị trí, vai trò của các môn học này. Do đó, đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội đóng vai trò quan trọng góp phần hình thành những phẩm chất, năng lực cần thiết cho học viên, xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị.
Thực tiễn việc dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội mặc dù đã có những điều chỉnh, đổi mới tích cực, mạnh mẽ trên tất cả các yếu tố của dạy học nhưng chưa mang lại những biến đổi rõ nét. Nhìn chung, chất lượng dạy học ở các học viện, trường sĩ quan vẫn còn hạn chế, nhất là trình độ sư phạm của đội ngũ giảng viên, định hướng vận dụng trong dạy học vào thực tiễn quân sự của một bộ phận giảng viên thiếu linh hoạt, sáng tạo và tính hiệu quả chưa cao; các mục tiêu dạy học đạt được chưa mang lại những biến đổi rõ rệt; còn những bất cập ở nội dung, chương trình, sự lạc hậu về phương pháp; động cơ, trách nhiệm dạy học còn hạn chế, do đó ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng giáo dục, đào tạo. Sản phẩm đào tạo của nhà trường - đội ngũ sĩ quan quân đội còn có những hạn chế về phẩm chất, năng lực. Một bộ phận còn có những yếu kém về chính trị, đạo đức, lối sống, tác phong công tác, thiếu hụt các kỹ năng trong làm việc.
Nhằm cung cấp tài liệu nghiên cứu, tham khảo về vấn đề nêu trên, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản cuốn sách chuyên khảo “Nâng cao chất lượng dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện năng lực người học” do Tiến sĩ Tạ Quang Đàm làm chủ biên.
Cuốn sách gồm hai phần:
Phần thứ nhất: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện năng lực người học.
Phần thứ hai: Yêu cầu và giải pháp nâng cao chất lượng dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện năng lực người học.