Tư tưởng về con người trong lịch sử triết học phương Tây trước Mác

Vấn đề con người là một trong những nội dung cơ bản tất cả các hệ thống triết học từ trước đến nay. Nhà triết học Hy Lạp cổ đại Xôcrát đã từng nói, triết học chính là sự tự ý thức của con người về bản thân mình, triết học chỉ quan tâm đến những gì có liên quan đến lý tính của con người. Khi nghiên cứu về con người nghĩa là con người đã tự tách mình ra để trở thành đối tượng nghiên cứu của chính mình mà không phải một đối tượng xa lạ nào đó trong thế giới vô tận. Tuy nhiên, vấn đề tưởng chừng như rất quen thuộc này lại hoàn toàn không đơn giản. Những câu hỏi mang tính triết học về con người như: con người là gì? Bản chất của con người? Vai trò vị trí của con người trong thế giới? Số phận con người và ý nghĩa của cuộc sống con người... đều không dễ trả lời. Các nhà triết học nói chung và triết học phương Tây nói riêng thời kỳ trước khi triết học Mác xuất hiện, xuất phát từ những lập trường triết học và cách tiếp cận khác nhau, đã có những câu trả lời khác nhau cho những câu hỏi đó. Điều đó đã tạo nên sự đa dạng, phong phú trong những tư tưởng triết học về con người cũng như của chính bản thân các hệ thống triết học. Việc tìm hiểu các tư tưởng này có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.

Về mặt lý luận, nghiên cứu lịch sử các quan niệm về con người trong lịch sử triết học trước Mác sẽ giúp nắm bắt được các tri thức cần thiết về nguồn gốc, bản chất... con người và xã hội do nó tạo nên trong lịch sử một cách hệ thống. Đồng thời, thông qua sự tiếp thu mang tính phê phán và lọc bỏ các tư tưởng này sẽ góp phần hiểu sâu sắc hơn quan niệm về con người của triết học mácxít, thấy được những điểm hạn chế cũng như tích cực của các tư tưởng này để từ đó thấy được sự vượt lên trong quan niệm về con người của triết học mácxít.

Về mặt thực tiễn, hiện nay nước ta đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hướng tới xây dựng một xã hội phát triển “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Trong quá trình này Đảng và Nhà nước ta luôn khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của nhân tố con người, coi con người là trung tâm, chủ thể, là nguồn lực chủ yếu và mục tiêu của sự phát triển. Do vậy, việc tìm hiểu các tư tưởng triết học về con người trong lịch sử có ý nghĩa làm sâu sắc hơn những cơ sở lý luận của việc hoạch định đường lối, chính sách về con người và phát huy nguồn lực con người cho quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay.

Cuốn sách chuyên khảo: “Tư tưởng về con người trong lịch sử triết học phương Tây trước Mác” của nhóm tác giả do Tiến sĩ Trần Sỹ Dương làm chủ biên đi sâu phân tích, luận giải làm rõ những tư tưởng trên. Mặc dù nhóm tác giả đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, biên soạn, song cuốn sách khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp, phê bình của bạn đọc để lần xuất bản sau được hoàn thiện hơn.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN