Một số tác phẩm – nghệ sĩ múa lực lượng vũ trang nhân dân

Thuở ban đầu

Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1954.

Những năm tháng đầu múa của lực lượng vũ trang chịu sự ảnh hưởng không nhỏ từ múa Trung Quốc. Trước hết là các sĩ quan quân đội tốt nghiệp Trường Lục quân đóng trên đất bạn trở về nước nhận nhiệm vụ từ cấp trung đội trở lên. Trong hành trang mà họ mang theo về nước có mấy điệu múa: "Thoàn chề thoàn"; "Nông tác vũ"; "Bà Chu cho trứng"...

Trong khi đó, ở các đơn vị bộ đội có những điệu múa tự phát, như múa Mọi - một điệu múa rất hoang dã: Diễn viên mình trần, quanh người quấn toàn lá chuối xác xơ, động tác thì như người "tự vẫn"; bứt đầu xé tai, vặn mông thụp ngực… Ẩy vậy mà các anh lính trẻ nhiệt liệt hưởng ứng, hò hét vang trời, vỗ tay cổ vũ, làm cho "nghệ sĩ" múa càng hưng phấn thăng hoa múa như không có hồi kết... Không biết điệu múa này từ đâu ra, chỉ biết nó rất thịnh hành, đơn vị nào cũng có. Bên cạnh điệu múa Mọi còn có điệu múa "Dân ca Phần Lan" múa theo lời hát: "Đây gió đây trong rừng, đây cánh đồng, đời bao phóng khoáng. Này cô em muôn vàn xinh tươi, cô sầu nhớ chi trong lòng?...". Múa hai người nhảy đá chân vào nhau, vừa múa vừa hát đến mệt thì thôi.

Đến mùa xuân năm 195l, sau khi Đoàn Văn công Tổng cục Chính trị ra đời thì nhạc sĩ Văn Chung được phân công làm Đội trưởng Đội múa, ông liền khởi xướng việc sáng tác múa. Ông trích đoạn nhạc chèo "Con gà rừng" để sáng tác điệu múa "Trồng bông dệt vải" do diễn viên Hồng Ngọc solo điệu múa này. Ngoài ra ông còn sáng tác điệu múa "Đếm sao". Để phản ánh tinh thần hăng say lập công của quân ta trong Chiến dịch giải phóng biên giới Đông Khê, Thất Khê mùa đông 1950, ông lại sáng tác múa "Lên mà xem" - một điệu múa biểu đạt tính lạc quan yêu đời của những người lính trẻ. Có thể nói, nhạc sĩ Văn Chung - Đội trưởng Đội múa Đoàn Văn công Tổng cục Chính trị là người khơi nguồn múa đầu tiên của quân đội ta. Trong Đại hội Liên hoan Văn công toàn quân lần thứ nhất tại Chiến khu Việt Bắc năm 1954, các điệu múa nổi trội trong Đại hội là múa "Sạp", múa "Nậm" của Văn công Quân khu Tây Bắc, múa "Trồng bông dệt vải" của Văn công Tổng cục Chính trị. Múa "Chuốc rượu" của Văn công Tỉnh đội Phú Thọ, múa "Xòe khăn" dân tộc Thái của Văn công Đại đoàn 316...

Trong chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp, múa của chúng ta ở cái thuở ban đầu ấy tuy có chút

ngây thơ, lúng túng nhưng đã nhanh chóng qua đi, và bước một bước rất dài (từ năm 1954 trở đi), đội ngũ trùng trùng, tác phẩm hoành tráng, vững vàng và sâu sắc.

Khẩu hiệu "Hướng về Đại đội phục vụ chiến sĩ" đã nói rõ tính chất lượng của nghệ thuật, mục tiêu hướng tới của nghệ thuật. Và "Bình cũ rượu mới", vấn đề rõ ràng đặt ra là phải theo nét riêng của dân tộc. Cái lõi của vấn đề là như vậy, nhưng vận dụng nó thì thiên biến vạn hóa. Một khi cái tâm đã sáng, tư duy đã định đúng hướng thì tác phẩm sẽ được khẳng định.