Tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối quân sự của Đảng chiến lược quốc phòng, chiến lược quân sự trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (in tái bản năm 2018)

LỜI GIỚI THIỆU

CỦA BỘ TRƯỞNG BỘ QUỐC PHÒNG

Chủ tịch Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam; người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam và tổ chức, lãnh đạo, giáo dục, rèn luyện các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho Đảng và dân tộc Việt Nam một “di sản tư tưởng, lý luận vô cùng to lớn và quý giá”; trong đó, tư tưởng của Người về quân sự, quốc phòng là cơ sở nền tảng để xây dựng đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng trong thời kỳ mới.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng khẳng định: “Củng cố quốc phòng, giữ vững an ninh quốc gia, ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước, của cả hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó Quân đội nhân dân và Công an nhân dân là nòng cốt”. Theo đó, phải tập trung xây dựng quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, ưu tiên hiện đại hóa một số quân chủng, binh chủng, lực lượng; nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, bảo đảm cho quân đội thực sự là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Để đảm bảo cho quân đội phát huy tốt chức năng là đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao động sản xuất, việc thường xuyên nghiên cứu, học tập, vận dụng sáng tạo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào thực tiễn hoạt động quân sự có ý nghĩa rất quan trọng và cần thiết, góp phần thực hiện tốt lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội. Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”.

Với ý nghĩa đó, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo sưu tầm, biên soạn sách tư liệu: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối quân sự của Đảng, chiến lược quốc phòng, chiến lược quân sự trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Đây là một trong những nội dung cơ bản để thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15 tháng 5 năm 2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong Đảng bộ Quân đội và toàn quân. Cuốn sách là tài liệu quan trọng, làm cơ sở để nghiên cứu, học tập tư tưởng quân sự, quốc phòng của Chủ tịch Hồ Chí Minh; tiếp tục đổi mới tư duy lý luận, nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị, lòng yêu nước, trách nhiệm xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; góp phần phát triển khoa học, nghệ thuật quân sự Việt Nam; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện thắng lợi Chiến lược quốc phòng, Chiến lược quân sự Việt Nam trong thời kỳ mới.

Đại tướng NGÔ XUÂN LỊCH Ủy viên Bộ Chính trị,

Phó Bí thư Quân ủy Trung ương,

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng

LỜI NÓI ĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ thiên tài, anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất, đã để lại cho dân tộc ta một tài sản vô giá - Tư tưởng Hồ Chí Minh. Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam; kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý báu của Đảng và dân tộc ta, mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi. Sinh ra trong thời kỳ mất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh dành trọn cuộc đời, tâm trí và mọi nỗ lực cho việc tìm đường cứu nước và lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Do đó, tư tưởng về quân sự, quốc phòng là bộ phận hữu cơ, chiếm một vị trí trọng yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự, quốc phòng đề cập tới mọi vấn đề cơ bản, từ khởi nghĩa vũ trang, chiến tranh giải phóng dân tộc, đến xây dựng nền quốc phòng, bảo vệ chính quyền, thành quả cách mạng. Điểm xuyên suốt trong cuộc đời và tư tưởng Hồ Chí Minh là sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người nhất thiết phải kinh qua quá trình giải phóng dân tộc bằng khởi nghĩa vũ trang phát triển thành chiến tranh cách mạng; độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội; dựng nước đi đôi với giữ nước; lấy dân làm gốc; xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh, Nhà nước của dân, do dân, vì dân; xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết quốc tế...

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) khẳng định: “Đảng ta lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động” (Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.88) ; đồng thời đặt ra yêu cầu: “... nắm vững, vận dụng sáng tạo, góp phần phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, không ngừng làm giàu trí tuệ, nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực tổ chức để đủ sức giải quyết các vấn đề do thực tiễn cách mạng đặt ra” ( Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.66.). Ngày 15 tháng 5 năm 2016, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị số 05-CT/TW “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vừa là trách nhiệm, vừa là yêu cầu tự thân của mọi cán bộ, đảng viên, mọi người, trong đó có cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là một quá trình, bắt đầu từ biết - nhớ - hiểu - vận dụng -hành động theo tấm gương của Người. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh không viết nhiều sách mang tính kinh điển, học thuyết. Tư tưởng của Người về quân sự, quốc phòng thể hiện trong các bài viết, bài nói, tài liệu... Để giúp cho cán bộ, chiến sĩ có thể tiếp xúc một cách có hệ thống, tương đối đầy đủ về tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự, quốc phòng…, Quân ủy Trung ương đã chỉ đạo xây dựng bộ sách dữ liệu “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối quân sự của Đảng, chiến lược quốc phòng, chiến lược quân sự trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

Trên cơ sở các tư liệu đã công bố, sách tập hợp, sắp xếp các câu nói, trích đoạn bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các bối cảnh khác nhau thành 10 chương:

(1) Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam - những vấn đề chiến lược, sách lược cơ bản; (2) Tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh và hòa bình; (3)Tư tưởng Hồ Chí Minh về khởi nghĩa vũ trang; (4) Tư tưởng Hồ Chí Minh về quốc phòng toàn dân và chiến tranh nhân dân; (5) Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; (6) Tư tưởng Hồ Chí Minh về nghệ thuật quân sự; (7) Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng căn cứ địa và hậu phương chiến lược; (8) Tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại, hợp tác quốc tế về quân sự, quốc phòng; (9) Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với quân đội và xây dựng Đảng trong quân đội; (10) Hồ Chí Minh với cơ quan và đơn vị quân đội.

Việc biên soạn sách trước hết phải bảo đảm yêu cầu: cơ bản bao quát được các câu nói, đoạn trích liên quan; chính xác cả về nội dung, bối cảnh, thời gian… Cuốn sách không chỉ có giá trị tập hợp, cung cấp tư liệu về tư tưởng Hồ Chí Minh; các đồng chí và các bạn có thể liên hệ mỗi câu nói, đoạn trích với các câu nói, đoạn trích khác, để lựa chọn được câu nói, đoạn trích tiêu biểu nhất, sát nhất. Đồng thời, qua đó, có thể hiểu một cách có hệ thống hơn về tư tưởng Hồ Chí Minh, sự phong phú, phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự, quốc phòng trong từng giai đoạn cách mạng; và cũng là những quan điểm cơ bản, lý luận và thực tiễn về quân sự, quốc phòng Việt Nam. Khi đọc, các đồng chí và các bạn cần đặt câu nói, bài viết vào hoàn cảnh lịch sử, gắn với nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh để thấy được những đặc sắc, phong cách riêng của Người.

Trong từng chương, các câu nói, đoạn trích chủ yếu sắp xếp theo nội dung, các nội dung tương tự nhau thì sắp xếp theo thứ tự thời gian. Dưới mỗi câu nói, đoạn trích có trích dẫn nguồn để người đọc biết thêm về bối cảnh, qua đó hiểu rõ hơn ý nghĩa của những ngôn từ rất ngắn gọn, giản dị; đồng thời tiện tra cứu khi cần thiết. Việc chia các câu nói, đoạn trích theo chủ đề có ý nghĩa tương đối, vì một câu nói, đoạn trích bài viết của Người có thể bao gồm những nội dung khác nhau. Khi đó, sẽ ưu tiên nội dung chính, nổi bật. Mỗi nội dung cơ bản có thể được chia thành các nội dung cụ thể. Để tiện cho người đọc bao quát được nội dung cơ bản của mỗi chương, sẽ có phần giới thiệu khái quát ở đầu từng chương.

Trong phần phụ lục, nhóm biên soạn đã hệ thống danh mục tài liệu theo biên niên sự kiện, hệ thống hoá tư liệu từng năm. Đồng thời, việc xây dựng hệ thống Index -danh sách các từ đầu mục (entry) hay các từ khóa (keyword) được sắp xếp theo thứ tự chữ cái của ngôn ngữ xuất bản, có tác dụng chỉ ra vị trí (tức số trang) xuất hiện của các từ đầu mục hay các từ khóa đó trong một cuốn sách. Đây chính là một danh sách có thứ tự các từ đầu mục, gồm các từ hay cụm từ được dùng để gọi tên/ định danh các thuật ngữ, khái niệm, tên riêng, sự kiện quan trọng được thể hiện hay liên quan đến nội dung cuốn sách này, giúp cho người đọc có thể tra cứu nhanh và chính xác những nội dung hay chủ đề mình quan tâm.

Cũng trong phần phụ lục, việc giới thiệu nguồn trích dẫn các tài liệu được hệ thống hóa một cách chi tiết, không chỉ thể hiện rõ nguồn gốc các thông tin thu thập được mà còn là cơ sở để những người nghiên cứu đối chiếu, tham khảo, so sánh,... với các nguồn tài liệu từ bên ngoài; chọn lọc những thông tin có chất lượng, giúp làm tăng khả năng tự học, tự tìm kiếm thông tin và khai thác thông tin.

Tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự, quốc phòng nói riêng không chỉ có ý nghĩa về nội dung, mà còn bao hàm cả phong cách, phương pháp. Các bài nói, bài viết của Người bám sát đối tượng, dễ nhớ, dễ hiểu, để vận dụng và làm theo, nhưng không vì thế mà làm giảm đi giá trị tư tưởng. Ngược lại, càng tôn thêm giá trị, vì sự giản dị là đỉnh cao của trí tuệ, nghệ thuật. Đó cũng là điều mà bạn đọc, nhất là cán bộ, chiến sĩ quân đội có thể cảm nhận được qua các câu nói, bài viết, cần học tập và làm theo của Người.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn phê phán tư tưởng giáo điều, rập khuôn, máy móc. Người là tấm gương vĩ đại trong việc nghiên cứu, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam. Do đó, cuốn sách này không định hướng bạn đọc vào việc “đọc” và “lặp lại” câu nói, đoạn trích đó cho người khác. Cái quan trọng hơn là hiểu và “thẩm thấu” bản chất, tư tưởng của câu nói, đoạn trích, để làm “kim chỉ nam”, phương pháp luận vận dụng vào hoạt động của mình, phù hợp nhất với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể. Mỗi lần như vậy, bạn đã tự nâng mình lên cả về trí tuệ và năng lực tổ chức, hoạt động thực tiễn. Đồng thời, bạn đã truyền cho đồng chí, đồng đội, chiến sĩ hiểu biết về tư tưởng Hồ Chí Minh, vận động mọi người học tập, làm theo một cách tự nguyện, hiệu quả. Theo hướng này, cuốn sách cố gắng thu thập, sắp xếp, thể hiện tư liệu để bạn đọc có điều kiện tiếp xúc thường xuyên, mọi lúc, mọi nơi, có thể “thấu cảm” tư tưởng Hồ Chí Minh một cách tự nhiên, tự nguyện.

Đã có nhiều cuốn sách viết, tập hợp tư liệu về tư tưởng Hồ Chí Minh theo từng chuyên ngành của quân sự, quốc phòng, nhưng cho đến thời điểm này, đây là cuốn sách tập hợp tương đối đầy đủ, hệ thống nhất. Cuốn sách (bản đầy đủ) được cấp đến cấp trung đoàn và tương đương; bản rút gọn được cấp đến đại đội và tương đương. Đây là sách mang tính chuyên khảo, với đối tượng độc giả hướng tới là cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Các nhà nghiên cứu, bạn đọc ngoài quân đội cũng có thể tham khảo, nếu quan tâm đến tư tưởng Hồ Chí Minh, đến quân sự, quốc phòng Việt Nam. Đây sẽ là một tài liệu có giá trị góp phần tuyên truyền sâu rộng về tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm xây dựng, củng cố sự nghiệp quân sự, quốc phòng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Cái quan trọng nhất mỗi người để lại cho hậu thế là những tư tưởng, giá trị nhân văn của chính cuộc đời con người đó, được các thế hệ sau tiếp nối. Hồ Chí Minh là một người vĩ đại chính ở điều đó. Tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự, quốc phòng nói riêng là kho tàng mà ta nghiên cứu, học mãi vẫn chưa hết. Dù đã cố gắng, nhưng tư liệu sưu tầm, biên soạn vẫn chỉ là một phần, cần tiếp tục có các công trình, cuốn sách khác.

Xin trân trọng gửi cuốn sách đến cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam và bạn đọc!