Lịch sử Sư đoàn phòng không 377 (1968 – 2018)

Lời nói đầu

Ngày 27 tháng 5 năm 1968, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký Quyết định số 53/QĐ-QP thành lập Sư đoàn phòng không cơ động lấy phiên hiệu là Sư đoàn 377 - Sư đoàn phòng không cơ động thứ ba (Sau hai sư đoàn phòng không 367, 365). Sự ra đời của Sư đoàn trong tháng 5 lịch sử và được chiến đấu trên quê hương Bác Hồ kính yêu là niềm vinh dự và tự hào với mỗi cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn.

Sư đoàn được thành lập giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của dân tộc ta đang ở giai đoạn gay go, quyết liệt nhất, kịp thời đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đánh máy bay địch, bảo vệ giao thông vận chuyển từ hậu phương lớn miền Bắc cho tiền tuyến lớn miền Nam, tích cực góp phần cùng với quân và dân ta đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ và tiến tới đánh thắng hoàn toàn quân Mỹ xâm lược. Kế thừa truyền thống vẻ vang của dân tộc Việt Nam anh hùng, Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ trong Sư đoàn thường xuyên quán triệt quyết tâm chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, quán triệt tư tưởng chỉ đạo tác chiến phòng không, nêu cao trách nhiệm chính trị, vượt qua muôn vàn khó khăn thử thách, vừa chiến đấu vừa xây dựng và trưởng thành nhanh chóng về mọi mặt. Đó là nhân tố cơ bản, hết sức quan trọng, tạo nên nguồn sức mạnh để Sư đoàn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ trên giao.

Chặng đường 50 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành của Sư đoàn được gắn kết qua bốn giai đoạn lịch sử: Giai đoạn thứ nhất từ khi Sư đoàn được thành lập ngày 27 tháng 5 năm 1968 đến tháng 8 năm 1969, giai đoạn thứ hai từ khi Sư đoàn được thành lập lại lần thứ nhất tháng 7 năm 1971 đến tháng 11 năm 1975. Đây là hai giai đoạn lịch sử Sư đoàn lập nên nhiều chiến công vẻ vang trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc, chiến đấu liên tục quyết liệt đầy gian nan thử thách và lập nên những chiến công xuất sắc của Sư đoàn trên "tuyến lửa" Quân khu 4 trong năm 1968, trên tuyến đường Hồ Chí Minh từ năm 1971 đến năm 1972 và chiến đấu trong đội hình binh chủng hợp thành bảo vệ vùng giải phóng, tham gia cuộc Tổng tiến công, nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Sư đoàn đã cơ động chiến đấu hàng vạn ki-lô-mét, đánh hàng nghìn trận, bắn rơi 147 máy bay địch, có 57 chiếc bị bắn rơi tại chỗ, tích cực góp phần cùng quân, dân miền Bắc đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân, hải quân của Mỹ và giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc. Giai đoạn thứ ba từ khi Sư đoàn được thành lập lại lần thứ hai ngày 12 tháng 2 năm 1979 đến tháng 9 năm 1991. Đây là giai đoạn diễn ra cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta trên toàn tuyến biên giới phía Bắc, trùng hợp với thời gian quân tình nguyện Việt Nam cùng lực lượng vũ trang của Mặt trận đoàn kết dân tộc cứu nước Cam-pu-chia truy quét tàn quân Khơ-me Đỏsau khi giải phóng Cam-pu-chia khỏi họa diệt chủng. Cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn đã phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng, vượt mọi khó khăn, hoàn thành trọng trách vẻ vang là chốt giữ địa bàn chiến lược Tây Bắc của Tổ quốc, bảo vệ vững chắc vùng trời và các mục tiêu được giao. Giai đoạn thứ tư là giai đoạn Sư đoàn 378 được thành lập trên cơ sở Lữ đoàn 378 ra đời ngày 22 tháng 7 năm 1980, phát triển và đổi phiên hiệu thành Sư đoàn phòng không 377 ngày nay nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quản lý và bảo vệ vùng trời Nam Trung Bộ, bảo vệ căn cứ quân sự Cam Ranh và chủ quyền biển - đảo của Tổ quốc. Trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và trong công cuộc đổi mới đất nước, cán bộ, chiến sĩ luôn phát huy cao độ tinh thần đoàn kết, khắc phục khó khăn, năng động, sáng tạo, thường xuyên cảnh giác sẵn sàng chiến đấu cao, huấn luyện giỏi, làm chủ vũ khí, trang bị hiện đại, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Với bề dày thành tích, chiến công trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và suốt quá trình xây dựng, trưởng thành, Sư đoàn đã được tặng thưởng 5 Huân chương Quân công hạng Nhất, Nhì, Ba; 1 Huân chương Chiến công hạng Nhất; 1 Huân chương bảo vệ Tổ quốc hạng Ba. Sư đoàn và 23 tập thể, 15 cá nhân được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (Trung đoàn ra-đa 292 và Trạm ra-đa 11 được tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ đổi mới). Những chiến công và thành tích của Sư đoàn trong 50 năm qua là nguồn cổ vũ, động viên cán bộ, chiến sĩ không ngừng phấn đấu vươn lên, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, trong thời kỳ mới.

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày thành lập (27-5-1968 – 27-5-2018) thể theo nguyện vọng của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, Thường vụ Đảng ủy và chỉ huy Sư đoàn quyết định hiệu chỉnh và bổ sung, xuất bản cuốn “Lịch sử Sư đoàn phòng không 377 (1968 - 2018)”. Cuốn lịch sử ghi lại quá trình ra đời, xây dựng, chiến đấu, trưởng thành, phát triển, những chiến công và thành tích trong 50 năm qua của Sư đoàn. Đó là chặng đường lịch sử với nhiều khó khăn, thử thách vừa xây dựng vừa chiến đấu, càng đánh càng thắng và không ngừng lớn mạnh; cuốn Lịch sử Sư đoàn là một sản phẩm tinh thần góp phần giáo dục truyền thống cho cán bộ, chiến sĩ; đồng thời là tư liệu thực tiễn để phục vụ việc nghiên cứu vận dụng xây dựng Sư đoàn cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới.

Lịch sử Sư đoàn phòng không 377 có nhiều sự kiện sôi động, phong phú, diễn ra trong không gian rộng, thời gian dài trong quá trình xây dựng và chiến đấu, với vai trò là Sư đoàn phòng không cơ động nên nhiều tư liệu bị thất lạc. Mặc dù Ban biên soạn đã có nhiều cố gắng song không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi mong nhận được sự góp ý, phê bình của các đồng chí và bạn đọc để lần tái bản sau, cuốn sách đạt chất lượng tốt hơn, xứng đáng với tầm vóc lịch sử và truyền thống vẻ vang của Sư đoàn phòng không 377 anh hùng.

Nhân dịp cuốn “Lịch sử Sư đoàn phòng không 377 (1968 - 2018)” được xuất bản kỷ niệm 50 năm ngày thành lập, Thường vụ Đảng ủy và chỉ huy Sư đoàn phòng không 377 trân trọng cảm ơn Thường vụ Đảng ủy và Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Ban Tổng kết - Lịch sử Quân chủng đã quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ Sư đoàn biên soạn cuốn lịch sử. Đặc biệt, xin trân trọng cảm ơn Ban liên lạc Hội bạn chiến đấu của Sư đoàn phòng không 377 đã có nhiều ý kiến tâm huyết, cung cấp nhiều tư liệu quý báu, góp phần quan trọng vào sự thành công của cuốn lịch sử.

THƯỜNG VỤ ĐẢNG ỦY, BAN CHỈ HUY

SƯ ĐOÀN PHÒNG KHÔNG 377