Lịch sử Lực lượng biệt động Quân khu 5 trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945-1975)

LỜI NÓI ĐẦU

Khu 5 - Quân khu 5 là địa bàn chiến lược quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh của đất nước. Địa bàn Khu 5 có ba vùng chiến lược: rừng núi, nông thôn đồng bằng và thành thị. Trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945 - 1975), thành thị là nơi địch tập trung những cơ quan đầu não. Tại đây, địch vạch ra những chiến lược, kế hoạch, biện pháp chiến thuật đánh phá các căn cứ cách mạng ở vùng rừng núi, giáp ranh, căn cứ lõm ở đồng bằng, tiến hành các hoạt động bình định nông thôn. Thực tiễn chiến tranh giải phóng cho thấy, trong tác chiến ở thành thị và vùng ven, ngoài những cuộc đấu tranh chính trị của quần chúng, mũi thọc sâu của bộ đội đặc công, còn có những trận đánh của lực lượng biệt động. Lực lượng biệt động có cách đánh độc đáo, sáng tạo, táo bạo, mưu trí, hết sức linh hoạt. Đây là lực lượng nòng cốt trong các hoạt động tác chiến của chiến tranh nhân dân ở khu vực thành thị và vùng ven thành thị, chủ động đánh chiếm các mục tiêu quan trọng, dẫn đường, hỗ trợ tích cực cho các mũi thọc sâu của bộ đội tiến công vào thành phố, thị xã. Việc nghiên cứu quá trình ra đời, xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng biệt động các địa phương trên địa bàn Quân khu 5 trong kháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước có ý nghĩa rất cấp thiết, nhằm khẳng định những chiến công to lớn của lực lượng biệt động, góp phần bổ sung vào kho tàng lịch sử quân sự và nghệ thuật quân sự Việt Nam, giáo dục truyền thống cách mạng và truyền thụ kinh nghiệm chiến đấu cho thế hệ hôm nay và mai sau, vận dụng trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân ở khu vực thành thị và ven thành thị.

Năm 2014, Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ cho Quân khu 5 nghiên cứu công trình "Lịch sử lực lượng biệt động Quân khu 5 trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945 - 1975)". Đây là lần đầu tiên triển khai nghiên cứu lịch sử lực lượng biệt động trên phạm vi toàn Quân khu. Lúc này, chưa có công trình, đề tài nào đề cập một cách toàn diện và chuyên sâu về tổ chức và quá trình hoạt động của lực lượng biệt động Quân khu 5 trong 30 năm chiến tranh giải phóng; chỉ có sách "Lịch sử Tự vệ Biệt động Đà Nẵng" (Nhà xuất bản Đà Nẵng xuất bản năm 2005), sách "Một thời để nhớ" do Ban Liên lạc Biệt động thành phố Đà Nẵng phát hành, sách hồi ký (tiêu biểu là sách "Hồi ức một thời" của tác giả Hoài Phong, do Nhà xuất bản Hội Nhà văn xuất bản năm 2008), những bài viết cá nhân của các đồng chí nguyên là cán bộ, chiến sĩ biệt động có đề cập đến quá trình ra đời, xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng biệt động Đà Nẵng, Nha Trang, Hội An, Tuy Hòa, Buôn Ma Thuột. Đặc thù của lực lượng biệt động là hoạt động ngay trước mắt địch, thậm chí ngay trong hàng ngũ địch, được tổ chức hết sức bí mật, ngăn cách, do đó ít có tư liệu thành văn để lại. Những nhân chứng lịch sử, vì nhiều lý do, sau ngày giải phóng đến nay, sống ở nhiều địa phương, một số đồng chí sức khỏe yếu, Ban Biên soạn không có điều kiện gặp gỡ trực tiếp để sưu tầm tư liệu.

Khó khăn là vậy, nhưng với quyết tâm tái hiện phần nào cuộc chiến đấu thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ biệt động, Ban Biên soạn đã tìm kiếm và trực tiếp gặp gỡ, tổ chức các buổi tọa đàm khoa học với các nhân chứng lịch sử tại: Đà Nẵng, Hội An, Buôn Ma Thuột và Nha Trang. Qua các buổi tiếp xúc, tọa đàm, được nghe các nhân chứng lịch sử kể lại quá trình hoạt động cách mạng của mình, Ban Biên soạn thật sự cảm phục những tấm gương chiến đấu hết sức mưu trí, dũng cảm của cán bộ, chiến sĩ biệt động Quân khu 5. Biệt động là dân, dân là biệt động. Lực lượng biệt động muốn bám địch, bám địa bàn, đánh địch thắng lợi, không thể thiếu các cơ sở cách mạng, không thể tách rời quần chúng nhân dân. Thế trận lòng dân là nền tảng, là vấn đề đầu tiên và là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong quá trình ra đời, xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng biệt động. Đối phương dù có đủ âm mưu thủ đoạn thâm hiểm, kìm kẹp khống chế địa bàn, dù được trang bị những phương tiện chiến tranh tối tân đến đâu cũng không thể nào phát hiện được tổ chức và cách thức hoạt động "thiên biến vạn hóa" của biệt động.

Mặc dù đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Bộ Quốc phòng giao, nhưng Ban Biên soạn vẫn còn trăn trở, đó là: Có lẽ không một sử sách nào phản ánh hết được cuộc chiến đấu thầm lặng, nhưng vô cùng anh dũng của cán bộ, chiến sĩ biệt động, sự đóng góp, hy sinh của quần chúng nhân dân cho sự nghiệp cách mạng. Năm tháng sẽ qua đi, nhưng những đóng góp thầm lặng và vô cùng to lớn của lực lượng biệt động Quân khu sẽ mãi mãi được ghi vào lịch sử vẻ vang một thời đánh Mỹ của dân tộc ta.

Xin chân thành cảm ơn Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Ban Liên lạc biệt động các thành phố: Đà Nẵng, Hội An, Tuy Hòa, Nha Trang, Buôn Ma Thuột, các nhân chứng lịch sử, các chuyên gia, Ban Khoa học quân sự thuộc Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh, thành phố và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã giúp đỡ về nghiệp vụ, tư liệu để Ban Biên soạn hoàn thành cuốn sách "Lịch sử lực lượng biệt động Quân khu 5 trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945 - 1975)". Ban biên soạn rất mong tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp của bạn đọc để nội dung cuốn sách hoàn chỉnh hơn.

BAN BIÊN SOẠN