Cuộc Đồng khởi ở Nam Trung bộ năm 1960

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, phong trào đồng khởi từ cuối năm 1959 đến năm 1960 là một trong những mốc lịch sử quan trọng đánh dấu bước chuyển biến của cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công, từ khởi nghĩa từng phần sang chiến tranh cách mạng. Nó "giáng một đòn bất ngờ vào chiến lược Ai-xen-hao, làm thất bại một hình thức thống trị điển hình của chủ nghĩa thực dân mới của Mỹ" .

Phong trào đồng khởi cũng là một trong những sáng tạo độc đáo của chiến tranh nhân dân Việt Nam chống đế quốc Mỹ xâm lược dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự vận dụng linh hoạt đường lối cách mạng vào thực tiễn chiến trường miền Nam. Phong trào đồng khởi cung cấp nhiều kinh nghiệm quý báu, có giá trị về hình thức bạo lực cách mạng, cách thức tổ chức lực lượng và phương pháp để tiến hành nổi dậy giành chính quyền cơ sở ở miền Nam.

Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ (trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước gọi là chiến trường B2), vùng đất phía Nam của Tổ quốc, có vị trí đặc biệt quan trọng với cả ta và địch. Đây là nơi đông dân, nhiều của, nơi có đủ các loại chiến trường điển hình như rừng núi, nông thôn đồng bằng, đô thị, đặc biệt là chiến trường sông nước (đồng bằng sông Cửu Long). Trong phong trào đồng khởi từ cuối năm 1959 đến năm 1960, Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ là địa bàn tiêu biểu. Tại đây, cuộc đồng khởi diễn ra sôi nổi, đều khắp và tương đối tập trung trong những thời điểm nhất định, đặc biệt là trong năm 1960, với những loại hình nổi dậy khá phong phú, đặc trưng cho từng chiến trường. Cuộc đồng khởi ở Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ năm 1960 với những nét riêng rất đặc sắc, không chỉ góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của phong trào đồng khởi trên toàn miền Nam, mà còn để lại nhiều bài học quý.

Mặc dù vậy, cho đến nay, việc nghiên cứu, tổng kết, đánh giá cũng như dựng lại toàn bộ quá trình diễn biến của cuộc đồng khởi trên chiến trường Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ năm 1960 chưa được thực hiện một cách thỏa đáng. Tình hình này dẫn đến việc đánh giá vị trí, vai trò, ý nghĩa cũng như tác dụng của cuộc đồng khởi ở Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ năm 1960 trong toàn bộ phong trào đồng khởi ở miền Nam từ cuối năm 1959 đến năm 1960 chưa thật đầy đủ và toàn diện. Mặt khác, những bài học của cuộc đồng khởi năm 1960 trên địa bàn này chưa được rút ra cụ thể nhằm góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cũng như củng cố quốc phòng, xây dựng lực lượng cách mạng hiện nay của quân và dân ta.

Nhằm dựng lại một cách hệ thống và toàn diện cuộc đồng khởi ở Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ trong năm 1960 với những điển hình cụ thể, từ đó rút ra những bài học lịch sử nhằm giáo dục truyền thống đấu tranh cách mạng cho các thế hệ, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và củng cố quốc phòng, xây dựng lực lượng cách mạng trong tình hình hiện nay, được sự giúp đỡ của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam và Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, tác giả nghiên cứu và biên soạn công trình "Cuộc đồng khởi ở Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ năm 1960". Công trình đã:

1. Khái quát đặc điểm chiến trường, âm mưu, thủ đoạn của đế quốc Mỹ đối với Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ cũng như phong trào đấu tranh của nhân dân trên địa bàn này trước khi cuộc đồng khởi diễn ra.

2. Miêu tả diễn biến cụ thể quá trình đồng khởi ở Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ năm 1960.

3. Phân tích đặc điểm, đánh giá vai trò, ý nghĩa và đúc rút những bài học kinh nghiệm của cuộc đồng khởi ở Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ năm 1960.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song chắc chắn cuốn sách không tránh khỏi những hạn chế, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp bổ sung của bạn đọc và đồng nghiệp để cuốn sách được hoàn thiện hơn trong lần xuất bản sau.

Thiếu tướng, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Năng