Lịch sử quân sự Nghệ An – tập 1 (1930 – 1975)

      
LỜI NÓI ĐẦU

       Lịch sử quân sự Việt Nam xuất hiện từ buổi đầu dựng nước, có một quá trình phát triển liên tục, chủ yếu do nhu cầu chống ngoại xâm, luôn gắn liền với mối quan hệ giữa dựng nước và giữ nước. Suốt chiều dài lịch sử, dân tộc Việt Nam luôn nêu cao tinh thần bất khuất, tự lực, tự cường và với trí thông minh, tài thao lược, đã xây dựng nên một nền văn hóa quân sự rất độc đáo, mang đậm bản sắc Việt Nam. Mỗi giai đoạn lịch sử, dân tộc ta đều có những nỗ lực sáng tạo, giành được những chiến công vang dội, lập nên những chiến tích phi thường trong sự nghiệp đánh giặc giữ nước. Lịch sử quân sự Việt Nam để lại nhiều bài học quý giá, là kho báu được đổi bằng mồ hôi, xương máu và trí tuệ của biết bao thế hệ người Việt Nam.

      
Từ trước tới nay, giới sử học trong nước và ngoài nước, đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến lịch sử quân sự Việt Nam. Đặc biệt ở trong nước, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam đã triển khai nghiên cứu, biên soạn Bộ Lịch sử quân sự Việt Nam từ buổi đầu dựng nước đến nay, gồm 14 tập.

      
Nghệ An là vùng đất giàu truyền thống yêu nước, đấu tranh cách mạng và hoạt động quân sự, là vùng đất "địa linh, nhân kiệt", từng sinh ra các bậc hiền tài, những danh nhân lỗi lạc, trên nhiều lĩnh vực trong đó có quân sự. Cùng với cả nước, quân và dân Nghệ An đã chứng tỏ được ý chí, nghị lực, mưu lược, dám đánh, biết đánh và biết thắng bằng sức mạnh của tinh thần, trí tuệ. Đặc biệt là từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (1930) đến nay, Nghệ An đã có nhiều đóng góp to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc. Đây cũng chính là mảng đề tài được nhiều cá nhân, tổ chức khoa học quan tâm nghiên cứu, hiện đã có một số lượng không nhỏ công trình có nội dung liên quan đến lịch sử Nghệ An nói chung, lịch sử quân sự Nghệ An nói riêng được công bố dưới những thể loại và hình thức khác nhau.

      
Dưới các triều đại phong kiến, trong một số công trình chính sử, Nghệ An được các sử gia phong kiến đề cập đến như một mảnh đất "phên giậu" của quốc gia quân chủ Đại Việt. Qua Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sỹ Liên và nhóm sử thần thời Lê, Nghệ An được xem là vùng đất trọng yếu trong sự nghiệp mở mang bờ cõi và là một địa bàn chiến lược trong lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm để giành và giữ vững nền độc lập của dân tộc.

      
Sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) kết thúc thắng lợi, công tác sưu tầm, nghiên cứu, tổng kết chiến tranh và biên soạn lịch sử quân sự địa phương đã được các đơn vị vũ trang, các địa phương ở Nghệ An tiến hành một cách có hệ thống, bài bản và thu được những kết quả rất khả quan. Với sự cộng tác của các nhà nghiên cứu khoa học trong và ngoài quân đội, nhiều công trình có nội dung liên quan đến lịch sử quân sự Nghệ An đã lần lượt được ấn hành. Trong đó, có những công trình tiêu biểu là "Nghệ An - Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954)", "Nghệ An - Lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975)". Đây là những công trình có nội dung tái hiện tương đối toàn diện, đầy đủ về những năm tháng chiến đấu, xây dựng lực lượng vũ trang và hoạt động quân sự của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân Nghệ An trong bối cảnh chung của cả nước suốt 30 năm chiến tranh giải phóng dân tộc. Gần đây, công trình "Lịch sử Đảng bộ Quân sự tỉnh Nghệ An 1945-2005" cũng đã được xuất bản, với nội dung đề cập đến quá trình hình thành, phát triển của tổ chức đảng trong hệ thống bộ máy quân sự địa phương và cơ quan quân sự tỉnh; những thành tựu và kinh nghiệm của công tác lãnh đạo quân sự ở Nghệ An qua các giai đoạn lịch sử.

      
Bên cạnh đó, các công trình Lịch sử Đảng bộ Nghệ An gồm 3 tập, cũng đã dành một phần nội dung đề cập đến những kết quả đạt được trên lĩnh vực an ninh, quốc phòng của tỉnh Nghệ An qua các thời kỳ, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Nghệ An.

      
Những năm gần đây, hầu hết các huyện, thị trong tỉnh như thành phố Vinh, các huyện Nghi Lộc, Hưng Nguyên, Tân Kỳ, Thái Hoà, Cửa Lò, Quế Phong, Diễn Châu, Yên Thành, Kỳ Sơn,... đã tiến hành biên soạn lịch sử lực lượng vũ trang nhân dân địa phương.

      
Tuy nhiên cho đến nay chưa có công trình chuyên sâu về lịch sử quân sự Nghệ An. Bởi vậy việc triển khai nghiên cứu, biên soạn và công bố lịch sử quân sự Nghệ An là việc làm rất cần thiết, không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu khoa học, mà quan trọng hơn chính là góp phần để hoạch định đường lối quốc phòng - an ninh bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn cách mạng mới.

      
Nghiên cứu lịch sử quân sự Nghệ An là nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển của lĩnh vực hoạt động quân sự trong lịch sử Nghệ An đặt trên nền lịch sử chung của dân tộc; từ đó tìm ra các đặc điểm và những bài học lịch sử thiết thực vận dụng vào công cuộc xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng, thế trận an ninh nhân dân bảo vệ Tổ quốc hiện tại cũng như tương lai.

      
Lịch sử quân sự Nghệ An là một bộ phận của lịch sử Nghệ An, một bộ phận của lịch sử quân sự Việt Nam, lịch sử dân tộc Việt Nam, có mối quan hệ mật thiết với các lĩnh vực hoạt động khác, có mối quan hệ gắn bó với cả nước và các tỉnh lân cận, cả với nước bạn Lào.

      
Dựa trên cơ sở phân kỳ lịch sử quân sự dân tộc kết hợp với quá trình hình thành, phát triển mang tính đặc thù của Nghệ An, nội dung lịch sử quân sự Nghệ An có thể phân kỳ thành các giai đoạn cụ thể như sau:

      
- Từ thời cổ đại đến trước năm 1930.

      
Khái quát về vị trí địa lý, địa bàn chiến lược, dân cư và truyền thống yêu nước của nhân dân Nghệ An trong quá trình lập quốc, đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.

      
- Từ 1930 đến năm 1975, từ khi Đảng ra đời, lãnh đạo nhân dân tiến hành chiến tranh cách mạng đánh đổ chế độ thực dân, phong kiến, kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954), kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975).

      
- Từ 1976 đến 2010.

      
Là giai đoạn đổi mới tổ chức, xây dựng lực lượng vũ trang tiến lên chính quy hiện đại; xây dựng thế trận quốc phòng Nghệ An vững mạnh trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập và phát triển.

      
Công trình lịch sử quân sự Nghệ An tái hiện quá trình vận dụng, phát triển tư tưởng quân sự, xây dựng tổ chức quân sự, hoạt động quân sự, hậu cần, kỹ thuật quân sự và nghệ thuật quân sự từ năm 1930-2010, trong đó tập trung vào hoạt động quân sự và tổ chức quân sự ở Nghệ An; đúc kết những bài học lịch sử, những kinh nghiệm thực tiễn từ quá khứ lịch sử đấu tranh chống xâm lược giải phóng và bảo vệ quê hương, đất nước đầy hào hùng của các thế hệ người Nghệ An để vận dụng vào công cuộc xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân và quốc phòng toàn dân bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay và mai sau của địa phương. Công trình lịch sử quân sự tỉnh Nghệ An hoàn thành sẽ góp phần để mọi người con của quê hương thấy rõ được bổn phận và trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi của mình trong việc gìn giữ và phát huy truyền thống của quê hương anh hùng.

      
Lịch sử quân sự Nghệ An là công trình chào mừng Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XII, Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An lần thứ XVIII; đồng thời góp phần thực hiện các Nghị quyết của Đảng và Chính phủ về nghệ thuật chiến tranh nhân dân, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, về giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc; góp phần giáo dục lòng tự hào dân tộc, củng cố tinh thần đoàn kết của nhân dân trong tỉnh.

      
Nghệ An là tỉnh đầu tiên tiến hành nghiên cứu biên soạn lịch sử quân sự cấp tỉnh. Trong quá trình triển khai thực hiện đã nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của các ban ngành liên quan trong tỉnh, sự hợp tác, đóng góp của các nhà khoa học, các cơ quan khoa học, đặc biệt là Viện Lịch sử quân sự Việt Nam.

      
Mặc dầu Hội đồng biên soạn đã có nhiều cố gắng, tuy vậy khó có thể tránh khỏi những sơ suất, thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến phê bình xây dựng của các nhà khoa học và bạn đọc.

      
Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

      
Tiến sĩ HỒ ĐỨC PHỚC

      
BÍ THƯ TỈNH ỦY TỈNH NGHỆ AN