Lịch sử Nhà máy X55 Hải quân (1975-2015)

LỜI NÓI ĐẦU

      Năm 1965, trước nguy cơ có thể bị thất bại hoàn toàn trong chiến lược "chiến tranh đặc biệt", đế quốc Mỹ cố tìm mọi cách hòng tạo ra "thế mạnh" trên chiến trường miền Nam Việt Nam, từng bước đưa quân chiến đấu Mỹ và một số nước chư hầu vào miền Nam nước ta, trong đó có một bộ phận lực lượng hải quân Mỹ để thực hiện chiến lược "chiến tranh cục bộ".
      
Để duy trì lực lượng hải quân Mỹ - ngụy hoạt động trên vùng đồng bằng sông Cửu Long, đế quốc Mỹ đã tập trung xây dựng một số căn cứ bảo đảm kỹ thuật, hậu cần ở khu vực này. Tháng 4 năm 1968, đế quốc Mỹ xây dựng căn cứ "Hải quân tuần thám", nằm trên địa phận phường Bình Thủy, thành phố Cần Thơ. Sau khi bị thất bại trong chiến lược "chiến tranh cục bộ", trước sự phản đối của dư luận quốc tế và nhân dân tiến bộ Mỹ, đế quốc Mỹ buộc phải từng bước rút quân về nước. Nhưng với bản chất hiếu chiến và ngoan cố, chúng chuyển sang thực hiện chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh", tiếp tục tăng cường viện trợ tiền của, vũ khí và chuyển giao các cơ sở bảo đảm kỹ thuật, hậu cần, vũ khí trang bị do đế quốc Mỹ trực tiếp quản lý cho quân đội ngụy. Tháng 1 năm 1972, hải quân Mỹ chuyển giao căn cứ "hải quân tuần thám" cho hải quân ngụy với chức danh mới là căn cứ "yểm trợ tiếp vận" (tên công khai là trại Trần Hưng Đạo).
      
Ngày 30 tháng 4 năm 1975, cùng với các lực lượng vũ trang của ta tiến vào giải phóng Sài Gòn, quân và dân Quân khu 9 kết hợp chặt chẽ giữa tiến công và nổi dậy, giải phóng hoàn toàn thành phố Cần Thơ. Căn cứ "yểm trợ tiếp vận" Bình Thủy chính thức thuộc về quân và dân ta. Thời gian đầu, căn cứ này do Sư đoàn 4 (Quân khu 9) quản lý, đến ngày 22 tháng 5 năm 1975, Sư đoàn 4 bàn giao cho Trung đoàn 962 (Quân khu 9) quản lý. Theo chỉ thị của Bộ Tổng Tham mưu, ngày 15 tháng 9 năm 1975, Trung đoàn 962 bàn giao cho đại diện bộ khung của Vùng 5 quản lý (đây mới là dự kiến của Quân chủng, lúc này chưa có quyết định thành lập Vùng).
      
Ngày 26 tháng 10 năm 1975, Bộ Quốc phòng ký quyết định thành lập 5 vùng duyên hải: Vùng 1, Vùng 2, Vùng 3, Vùng 4, Vùng 5. Mỗi vùng chịu trách nhiệm phụ trách từng khu vực duyên hải được phân công. Đồng thời, ngày ký quyết định thành lập các vùng cũng là ngày thành lập của các đơn vị trực thuộc, trong đó có xưởng Bình Thủy (nay là Nhà máy X55) một đơn vị trực thuộc Vùng 5 Hải quân. Như vậy, ngày 26 tháng 10 năm 1975 được xác định là ngày thành lập của Nhà máy X55, Cục Kỹ thuật, Quân chủng Hải quân.
      
Từ một cơ sở bảo đảm kỹ thuật của hải quân ngụy với quy mô nhỏ bé, được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Kỹ thuật; sự quan tâm chỉ đạo của Quân chủng Hải quân, Vùng 5 và Cục Kỹ thuật Hải quân, Nhà máy X55 đã từng bước xây dựng, phát triển toàn diện về mọi mặt. Năng lực và trình độ công nghệ của nhà máy không ngừng được nâng cao. Hiện nay, Nhà máy đã trở thành một "Nhà máy sửa chữa khu vực" của Bộ Quốc phòng ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.
      
Từ ngày thành lập Nhà máy X55 đến nay, trải qua 40 năm xây dựng và trưởng thành, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên quốc phòng, người lao động trong toàn nhà máy đã không ngừng chủ động sáng tạo, khắc phục khó khăn, đoàn kết thống nhất, nỗ lực phấn đấu xây dựng đơn vị phát triển về mọi mặt, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị trọng tâm, góp phần bảo đảm kỹ thuật cho Quân chủng thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu bảo vệ chủ quyền vùng biển, đảo, thềm lục địa thiêng liêng của Tổ quốc; đồng thời Nhà máy thực hiện tốt nhiệm vụ kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế để không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, công nhân viên quốc phòng, người lao động Nhà máy. Nhà máy X55 được Đảng, Nhà nước, Quân đội, Quân chủng tặng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Chiến công hạng Nhì, hạng Ba; Huân chương XÊ-NA của Nhà nước Campuchia; Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì, hạng Nhất và nhiều tập thể, cá nhân được tặng nhiều phần thưởng cao quý khác.
      
Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Nhà máy X55 (26.10.1975 - 26.10.2015), được sự đồng ý của Đảng ủy, chỉ huy Cục Kỹ thuật Hải quân; Đảng ủy, chỉ huy Nhà máy X55 tổ chức biên soạn cuốn "Lịch sử Nhà máy X55 (1975-2015)". Đây là công trình lịch sử được kế thừa, có sửa chữa và bổ sung dựa trên cơ sở cuốn "Lịch sử Nhà máy X55 (1975-2005)" nhằm tái hiện quá trình hình thành, xây dựng và phát triển của Nhà máy; làm tài liệu giáo dục, tuyên truyền, sâu rộng trong cán bộ, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên quốc phòng, người lao động trong Nhà máy, nhất là đối với thế hệ trẻ thấy được những thành tích vẻ vang cũng như công sức của các tập thể và cá nhân trong Nhà máy qua các thời kỳ; trên cơ sở đó nâng cao niềm tự hào, ý thức trách nhiệm, củng cố niềm tin yêu, gắn bó, giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của Nhà máy, ra sức phấn đấu, quyết tâm xây dựng Nhà máy ngày càng trưởng thành vững mạnh, luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
      
Trong quá trình biên soạn, Nhà máy đã nhận được sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Thủ trưởng Cục Kỹ thuật Hải quân, hướng dẫn của Ban Tổng kết - biên soạn lịch sử và sự tham gia đóng góp, cung cấp tư liệu bổ sung của các cơ quan chức năng Cục Kỹ thuật, các đồng chí nguyên là cán bộ lãnh đạo, chỉ huy Nhà máy qua các thời kỳ... Mặc dù Ban biên soạn cùng với Nhà máy đã hết sức cố gắng sưu tầm tư liệu, so sánh đối chiếu và bổ sung cho nội dung cuốn sách được đầy đủ, phong phú, song do nguồn tư liệu lưu trữ không đầy đủ, các nhân chứng lịch sử phần lớn đã cao tuổi, có nhân chứng đã mất... nên cuốn sách không tránh khỏi những thiếu sót. Ban biên soạn và Nhà máy rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp, bổ sung của các cơ quan và bạn đọc, nhất là các đồng chí đã từng công tác, học tập tại Nhà máy qua các thời kỳ để lần tái bản sau cuốn lịch sử được đầy đủ hơn.
      
Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Nhà máy X55, Đảng ủy, chỉ huy Nhà máy xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng, Đảng ủy, Thủ trưởng Cục Kỹ thuật Hải quân, các cơ quan, đơn vị trong và ngoài Quân chủng, chính quyền và nhân dân địa phương đã tạo điều kiện để Nhà máy luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ trong suốt 40 năm qua; cảm ơn các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên quốc phòng, người lao động trong Nhà máy qua các thời kỳ đã đóng góp công sức to lớn của mình làm nên lịch sử và truyền thống tốt đẹp của Nhà máy "Chủ động sáng tạo, khắc phục khó khăn, đoàn kết hiệp đồng, hoàn thành nhiệm vụ".

ĐẢNG ỦY - CHỈ HUY NHÀ MÁY X55