Quá trình khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa (Tuyển chọn từ Tạp chí Lịch sử quân sự)

      
LỜI NÓI ĐẦU
      
Biển và hải đảo có vị trí hết sức quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của hầu hết các quốc gia trên thế giới. Việt Nam là quốc gia ven biển, có bờ biển dài hơn 3.200km, hàng nghìn đảo lớn nhỏ, trong đó có một số quần đảo, đảo xa bờ, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa rộng lớn. Biển Việt Nam có nguồn tài nguyên phong phú và đa dạng với trữ lượng, quy mô thuộc loại khá, cho phép chúng ta phát triển nhiều lĩnh vực kinh tế biển quan trọng như đánh bắt, nuôi trồng và chế biến thủy hải sản; cảng biển, vận tải biển, sửa chữa và đóng tàu; khai thác tài nguyên khoáng sản; du lịch; thông tin liên lạc...
      
Từ bao đời nay, các thế hệ người Việt Nam đã đổ biết bao công sức và máu xương để khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền đối với các vùng biển và các hải đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ toàn vẹn chủ quyền của Tổ quốc hôm nay, những bài học lịch sử về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại vẫn cần được vận dụng sáng tạo, cùng với việc đề cao chính nghĩa, lẽ phải, phát huy nội lực đi đôi với tranh thủ sự đồng tình của cộng đồng quốc tế. Việt Nam tiếp tục khẳng định chủ quyền không thể tranh cãi của mình đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và khẳng định chủ quyền, quyền chủ quyền của Việt Nam đối với các vùng biển, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa theo Công ước Luật Biển năm 1982 của Liên Hợp Quốc.
      
Tuy nhiên, trong suốt thời gian dài, các thế lực nước ngoài, vào những thời điểm nhạy cảm của Việt Nam đã sử dụng vũ lực để cưỡng chiếm và dùng mọi cách hợp pháp hóa bằng các thủ pháp hành chính, thậm chí cả việc ngụy tạo những chứng cứ lịch sử (văn bản, hiện vật, bản đồ...) để xuyên tạc những chứng cứ của Việt Nam, bao biện, chứng minh cho những mưu đồ của họ. Cùng với các phương tiện thông tin đại chúng trên cả nước, từ rất sớm, Tạp chí Lịch sử quân sự đã quan tâm và chú trọng đăng tải, tuyên truyền giới thiệu các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, các chuyên gia hàng đầu cả trong và ngoài nước, khẳng định quá trình các thế hệ người Việt Nam khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền của mình trên Biển Đông, đặc biệt là đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Trong năm 1988, Tạp chí Lịch sử quân sự đã xuất bản số chuyên đề về Hoàng Sa và Trường Sa. Cho đến nay, Tạp chí Lịch sử quân sự đã đăng tải được một số lượng khá lớn các bài viết về đề tài này. Mỗi bài viết được khai thác, luận giải dưới một góc độ khác nhau, song tựu trung đều góp phần khẳng định sự thực lịch sử khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
      
Tập hợp, giới thiệu các bài viết, bài nghiên cứu về quá trình người Việt Nam khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và ý kiến của các nhà khoa học quốc tế về vấn đề này trên Tạp chí Lịch sử quân sự là một việc làm cần thiết, vừa có ý nghĩa khoa học, vừa có ý nghĩa thực tiễn. Việc làm này không những ghi nhận những đóng góp dù còn khiêm tốn của Tạp chí Lịch sử quân sự - một cơ quan chuyên công bố giới thiệu các kết quả nghiên cứu uy tín về Lịch sử quân sự của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam - cơ quan nghiên cứu đầu ngành về Lịch sử quân sự của toàn quân và cả nước, trong việc tuyên truyền về đề tài biển, đảo mà còn nhằm góp phần hệ thống hóa tư liệu, cung cấp cho bạn đọc hiểu biết thêm về quá trình các thế hệ người Việt Nam tiến hành khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền của mình trên Biển Đông và nhất là đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Công trình sẽ góp phần vào việc giáo dục truyền thống lịch sử, vừa củng cố niềm tự hào về lịch sử dân tộc, qua đó tăng cường ý thức bảo vệ chủ quyền biển, đảo trong nhân dân mà đặc biệt là giới trẻ. Đồng thời công trình cũng cung cấp thêm những cứ liệu lịch sử xác thực, có giá trị góp phần vào cuộc đấu tranh pháp lý trên trường quốc tế để khẳng định mạnh mẽ hơn nữa chủ quyền quốc gia của Việt Nam trên Biển Đông và nhất là đối với hai quần đảo thiêng liêng của Tổ quốc: Hoàng Sa và Trường Sa.
      
Công trình là hợp tuyển các bài viết công bố kết quả nghiên cứu, giới thiệu tư liệu của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, hồi ức của các nhân chứng từng làm việc và chiến đấu tại Hoàng Sa, Trường Sa. Để tiện cho độc giả theo dõi, chúng tôi sắp xếp các bài viết thành các mảng vấn đề:
      
Phần thứ nhất bao gồm các bài viết đề cập về Quá trình khai phá, xác lập, thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa;
      
Phần thứ hai gồm các bài viết phản ánh Quá trình đấu tranh bảo vệ chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
      
Tuy nhiên, sự phân chia này chỉ có tính chất tương đối, chứ không hoàn toàn rành rẽ, chuyên biệt, bởi nhiều bài viết đều cùng đề cập đến cả hai nội dung trên. Ban biên tập phân loại và sắp xếp trên cơ sở nội dung nào được đề cập trong bài viết tập trung hơn, sâu đậm hơn.
      
Phần thứ nhất: tập hợp 14 bài nghiên cứu, bài giới thiệu tư liệu phản ánh quá trình các thế hệ người Việt Nam khai phá, xác lập, thực thi chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa thời kỳ trước năm 1945. Trong đó, có một số bài viết đi sâu làm rõ về quá trình lịch sử khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên từng quần đảo.
      
Phần thứ hai: tập hợp 14 bài nghiên cứu, giới thiệu công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước về quá trình các thế hệ người Việt Nam bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo, các hồi ký của những người từng công tác và chiến đấu tại Hoàng Sa và Trường Sa. Trong phần này, cũng có một số bài viết của các nhà nghiên cứu Việt Nam và của các học giả quốc tế làm rõ những chứng cứ lịch sử và pháp lý khẳng định chủ quyền của Việt Nam và đấu tranh với các quan điểm sai trái, xuyên tạc về vấn đề chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo này.
      
Trong mỗi phần, chúng tôi sắp xếp các bài theo trình tự thời gian mà nội dung bài viết phản ánh và sau đó là trình tự thời gian công bố. Tuyển chọn các bài viết này, về cơ bản, Ban biên tập giữ nguyên tính thời điểm và giá trị tư liệu của bài viết như lúc đăng tải. Tuy nhiên, do đây là công trình tập hợp các bài viết trong khoảng thời gian dài, một số bài viết, bài nghiên cứu công bố trên Tạp chí Lịch sử quân sự từ thập kỷ 80, 90 của thế kỷ XX nên Ban biên tập đã chỉnh sửa hoặc lược bớt những chỗ đã lạc hậu cho phù hợp với tình hình mới và chúng tôi cũng tôn trọng, giữ nguyên cách viết của các tác giả về địa danh, tên người (nguyên gốc hoặc phiên âm).
      
Các số liệu về tọa độ địa lý, diện tích của hai quần đảo và một số đảo trong hai quần đảo, về số lượng của các đảo, bãi đá... trong mỗi quần đảo hay nhóm đảo trong mỗi quần đảo giữa các bài viết do thời điểm công bố và dựa trên những nguồn tư liệu khác nhau nên còn chưa có sự thống nhất. Để đảm bảo tính cập nhật mới nhất và có nguồn chính thống, Ban biên soạn chỉnh sửa và dẫn theo nguồn số liệu chính thức theo tài liệu của Ban Tuyên giáo Trung ương trong cuốn "100 câu hỏi - đáp về biển, đảo dành cho tuổi trẻ Việt Nam" do Nhà xuất bản Thông tin và truyền thông ấn hành năm 2013.
      
Về tác giả các bài viết, trong khả năng cho phép, Ban biên tập cập nhật và chú giải về học hàm, học vị, cấp bậc (các tác giả công tác hoặc từng công tác trong quân đội), chức vụ cao nhất, đơn vị công tác, chức vụ hiện nay, chức vụ lúc đăng tải bài viết.
      
Đề tài phản ánh về quá trình các thế hệ người Việt Nam khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông và đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là một đề tài lớn, phong phú và có ý nghĩa lâu dài, nhiều mặt.
      
Dù đã có những cố gắng chỉnh sửa, cập nhật những thông tin tri thức liên quan đến vấn đề này, song cuốn sách này cũng sẽ không tránh khỏi những bất cập, khiếm khuyết. Ban biên tập rất mong nhận được sự đóng góp của đông đảo các nhà nghiên cứu và bạn đọc để lần tái bản sau được hoàn thiện hơn.
      
VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM