Đất nước buổi giao thời thế kỷ

Lời giới thiệu

       TRONG đội ngũ báo chí nước nhà, báo chí các lực lượng vũ trang nhân dân giữ vị trí đáng nể trọng và có nhiều cống hiến. Và, cũng giống như nhiều tướng lĩnh tài năng của quân đội ta xuất thân là chiến sĩ, không ít nhà báo quân đội tên tuổi khởi nghiệp từ tờ báo của đơn vị, binh đoàn. Thiếu tướng Nguyễn Quang Thống là một người trong số đó. Anh sớm được về làm việc tại Báo Quân đội nhân dân, cơ quan ngôn luận lớn của quân đội ta, và lớn lên cùng tờ báo. Tập sách này chọn lọc một số bài viết của anh in trên báo ấy vài chục năm trở lại đây.

       Báo chí có đặc điểm khác mọi loại hình văn chương. Nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu trước khi viết thường có độ lùi thời gian để suy tư, chuẩn bị, còn nhà báo thường tác nghiệp theo nhu cầu thời cuộc. Có việc thì làm, cần là viết, song cũng có khi... hứng thú lên thì viết, cái nghiệp của người làm báo là thế. Trường hợp vừa làm báo vừa làm quản lý thì càng bộn bề, bởi người quản lý cơ quan báo, đài không chỉ cần có tầm nhìn và năng lực tổ chức, điều hành như mọi nhà lãnh đạo mà còn là, và nhất thiết phải là một ngòi bút. Tuyển tập tác phẩm báo chí vì vậy dày dặn đến đâu vẫn khó phản ánh trọn vẹn sự nghiệp một đời người. Nó cung cấp cho chúng ta một ý niệm, một cái nhìn bao quát bản lĩnh, tài năng, phong cách con người ấy.

       Nguyễn Quang Thống viết nhiều thể loại. Đặc sắc nhất nơi anh, theo tôi, là chính luận. Anh phân tích thời cuộc, khẳng định quan điểm của Đảng, bác bỏ những luận điệu sai, nói lên cảm nhận của mình nhân một sự kiện lớn, một ngày kỷ niệm, một nghị quyết mới của Đảng, một chuyến công du của lãnh đạo ra nước ngoài..., lý luận gắn với thực tiễn, phân tích có lý có tình, hành văn dung dị. Nhiều bài đậm đà cảm xúc. Vào dịp chế độ ta tròn nửa thế kỷ, Đảng và Nhà nước vinh danh các Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Mọi xúc động rơi nước mắt trước cảnh các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước ân cần dìu các mẹ mái tóc bạc phơ, cuộc đời tràn ngập gió sương bước lên tấm thảm đỏ dẫn vào Phủ Chủ tịch, biểu tượng của chính quyền nhân dân. Chứng kiến sự kiện ấy, tác giả liên tưởng mấy lần dân tộc ta cùng tuôn nước mắt, khi thì tràn ngập niềm tự hào lắng nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, khi rừng rực hào khí đón tin thắng lợi Điện Biên hay giải phóng Sài Gòn, có khi là những giọt nước mắt đau thương mà không bi lụy tiễn Bác Hồ đi xa... Những trang viết để lại ấn tượng sâu trong lòng người đọc, làm cho bài báo vượt lên khuôn khổ thời gian. Tuyển tập có khá nhiều bài viết như thế.

       Bên cạnh chính luận, Nguyễn Quang Thống vận dụng các thể loại khác: Phóng sự, tùy bút, tiểu phẩm, ghi nhanh... Anh không nề hình thức, ít quan tâm chủ đề lớn hay nhỏ, dung lượng ngắn hay dài, miễn có dịp là bày tỏ cảm nhận của mình trước gương sáng chiến sĩ, tấm lòng bà mẹ, vẻ đẹp đất nước, tình cảm quê hương... hay thủ thỉ tâm tình về một cách ứng xử với đời, một thói quen người chiến sĩ trẻ nên tránh, một tấm gương đáng noi theo... Anh ít ngôn từ hoa mỹ mà chuộng tiếng nói đời thường. Đọc các tác phẩm báo chí của Nguyễn Quang Thống, tôi tưởng như lúc nào cũng hiển hiện trước mặt tác giả, bạn đọc của anh, người chiến sĩ Quân đội nhân dân, cùng đồng bào, đồng chí, bè bạn. Qua ý tứ và lời lẽ chân tình của người viết, người đọc có thể nhìn thấy tấm lòng tác giả. Nhờ vậy nhiều bài báo của Nguyễn Quang Thống tưởng đã trôi đi theo dòng thời sự song vẫn vượt lên thời gian và giữ nguyên giá trị ban đầu.

       Là đồng nghiệp lâu năm của tác giả, tôi xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc tuyển tập tác phẩm báo chí chọn lọc với tựa đề: "Đất nước buổi giao thời thế kỷ" của nhà báo, Thiếu tướng Nguyễn Quang Thống, nguyên Tổng Biên tập Báo Quân đội nhân dân.

Hà Nội, xuân Nhâm Thìn             

       PHAN QUANG                     

       Nguyên Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam