Những vị tướng quê hương núi Ấn, sông Trà

LỜI NHÀ XUẤT BẢN

       Trong suốt chiều dài của lịch sử dân tộc ta, Quảng Ngãi là một vùng đất có truyền thống đánh giặc giữ nước kiên trung, bất khuất nổi tiếng cả nước. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, một lần nữa vùng quê Quảng Ngãi trở thành một địa chỉ đỏ lập nên những chiến công chói lọi, góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, tiếp nối truyền thống hào hùng trong kháng chiến, Quảng Ngãi tiếp tục vươn mình vượt bao gian khó để xây dựng tỉnh giàu về kinh tế, vững về an ninh - quốc phòng. Từ trong máu lửa của cuộc đấu tranh cách mạng, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vùng quê Quảng Ngãi tự hào là nơi đã sinh thành nhiều vị tướng lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, những người con ưu tú đã cống hiến cho sự nghiệp vẻ vang ấy.

       Với mục đích tổ chức những tác phẩm có giá trị giáo dục lịch sử, truyền thống cách mạng cho đồng bào và chiến sĩ cả nước, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phối hợp với Tỉnh ủy, Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức biên soạn tác phẩm: "Những vị tướng quê hương núi Ấn, sông Trà" - một công trình văn hóa lịch sử chống giặc ngoại xâm của vùng quê Quảng Ngãi anh hùng. Tác phẩm nhằm tôn vinh sự cống hiến, hy sinh của đất và người Quảng Ngãi, mà tiêu biểu là những vị tướng đã sinh ra, trưởng thành trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng cho thế hệ hôm nay và mai sau.

       Quá trình tổ chức biên soạn do được khai thác từ nhiều nguồn tư liệu khác nhau, thậm chí có vị tướng hầu như không có tư liệu, phải viết dưới dạng hình dung của người khác, nên chắc chắn còn những hạn chế, thiếu sót nhất định. Có những vị tướng vì những lý do khác nhau mà chúng tôi chưa tổ chức được bài viết để in trong lần xuất bản này. Trong quá trình biên soạn cuốn sách này, có một số vị tướng đã thay đổi về chức vụ, cấp bậc, đơn vị nhưng chưa kịp cập nhật và bổ sung; việc sắp xếp thứ tự bài viết trong cuốn sách cũng chỉ tương đối (thứ tự A, B, C với từng cấp quân hàm). Nhà xuất bản Quân đội nhân dân kính mong nhận được sự quan tâm góp ý xây dựng từ các đối tượng bạn đọc và chính các vị tướng. Chúng tôi sẽ tiếp thu và tiếp tục bổ sung, sửa chữa để lần tái bản được hoàn chỉnh hơn.

       Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xin giới thiệu cùng bạn đọc.

       NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

       LỜI GIỚI THIỆU

       Quảng Ngãi là một tỉnh nằm trên dải đồng bằng ven biển Nam Trung Bộ. Nói đến Quảng Ngãi là nói đến núi Ấn - sông Trà - sông Vệ; là nói đến những cảnh đẹp thiên nhiên làm say đắm lòng người, như: "Thiên Ấn niêm hà" ( Ấn của trời đóng xuống bên sông), "Cổ Lũy cô thôn", "Long Đầu hý thủy”( Đầu rồng giỡn nước), "Thiên Bút phê vân" ( Bút của trời viết trên mây), "La Hà thạch trận" (Trận đá ở La Hà)… Đã đến với Quảng Ngãi, mấy ai quên được những đặc sản được tạo bởi tâm hồn, trí tuệ, mồ hôi công sức của người dân nơi đây và đặc ân của sông suối, đất trời, là: cá bống sông Trà, kẹo gương Thu Xà, mạch nha Mộ Đức…

       Quảng Ngãi cũng là xứ sở của đời sống văn hóa dân gian phong phú, đa dạng, mà ca Bài chòi là làn điệu dân ca có sức sống lâu bền.

       Ngoài sức cuốn hút của cảnh quan thiên nhiên và những đặc sản nổi tiếng, thì địa thế của Quảng Ngãi đã hợp với các tỉnh, thành phố kề cận tạo thành một "Khu 5 - khúc ruột miền Trung" có tầm chiến lược kinh tế - quốc phòng. Trên mảnh đất này, người dân Quảng Ngãi đã xây đắp nên truyền thống tự lực tự cường, đoàn kết keo sơn, kiên cường bất khuất chống ngoại xâm. Truyền thống tốt đẹp đó được phát triển đến đỉnh cao từ ngày có Đảng và Bác Hồ lãnh đạo.

       Từ trong đêm trường nô lệ, sau khi Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời, đặc biệt là trong cao trào vận động giải phóng dân tộc (1939-1945), phong trào cách mạng ở Quảng Ngãi đã phát triển hết sức mạnh mẽ, mau lẹ.

       Trên đà phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ và chủ động chớp thời cơ Nhật đảo chính Pháp (9-3-1945), Tỉnh ủy Quảng Ngãi đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Ba Tơ giành thắng lợi.

       Ngày 12 tháng 3 năm 1945, chính quyền nhân dân - Ủy ban nhân dân cách mạng huyện Ba Tơ ra đời. Đồng thời, Ban lãnh đạo khởi nghĩa quyết định thành lập Đội du kích Ba Tơ - đội quân "đàn em" của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân do Bác Hồ thành lập.

       Khởi nghĩa Ba Tơ thắng lợi, chính quyền cách mạng huyện Ba Tơ và Đội du kích Ba Tơ ra đời với lời tuyên thệ "Hy sinh vì Tổ quốc"... là những sự kiện trọng đại, là phát súng báo hiệu sự cáo chung của chính quyền địch; là sự đơm bông kết trái của phong trào cách mạng ở Quảng Ngãi dưới sự lãnh đạo của Đảng.

       Thắng lợi của khởi nghĩa Ba Tơ không chỉ ảnh hưởng to lớn đối với quá trình chuẩn bị tiến tới Cách mạng Tháng Tám ở Quảng Ngãi mà còn góp phần thúc đẩy mạnh mẽ phong trào cách mạng ở các tỉnh Nam Trung Bộ. Đó là một dấu son chói lọi trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và nhân dân Quảng Ngãi.

       Trong Cách mạng Tháng Tám, do tích cực chuẩn bị về mọi mặt, chủ động, kịp thời nắm bắt thời cơ phát xít Nhật đại bại trong chiến tranh thế giới thứ hai, đầu hàng Đồng minh không điều kiện; mặc dù chưa nhận được chỉ thị của Trung ương, nhưng Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi đã khẳng định thời cơ "ngàn năm có một" đã đến và quyết định phát động quần chúng nổi dậy kết hợp với lực lượng vũ trang, tiến công quân sự và binh vận, đánh đổ toàn bộ chính quyền tay sai của Nhật, giành toàn bộ chính quyền về tay nhân dân.

       Dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Quảng Ngãi, chỉ trong ba đêm hai ngày (từ đêm 14 đến hết đêm 16 tháng 8 năm 1945), tổng khởi nghĩa ở Quảng Ngãi đã nổ ra và giành thắng lợi.

       Chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), Quảng Ngãi xứng đáng là căn cứ địa trực tiếp vững chắc của chiến trường miền Trung. Quân và dân trong tỉnh đã chiến đấu kiên cường, cùng chủ lực của Liên khu đánh bại nhiều cuộc hành binh quy mô lớn của địch tiến công hòng triệt phá hậu phương kháng chiến; đồng thời tích cực chi viện nhân tài, vật lực phục vụ chiến trường giành thắng lợi.

       Trong thời kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ, quân và dân Quảng Ngãi cũng đã lập nhiều chiến công vang dội, có ý nghĩa đột phá, như những mốc son của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong cuộc đối đầu lịch sử với cường quốc đế quốc chủ nghĩa.

       Với truyền thống kiên cường bất khuất chống ngoại xâm, khi Mỹ - Diệm phá bỏ Hiệp định Giơ-ne-vơ, tiến hành khủng bố, đàn áp, hòng dìm cách mạng miền Nam trong biển máu, trong những năm 1957-1958, quân và dân Quảng Ngãi, đặc biệt là các huyện miền Tây đã tích cực, chủ động tổ chức vận động quần chúng, xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, để quyết "sống mái" với kẻ thù. Được "tiếp lửa" bởi "Đề cương cách mạng miền Nam" do đồng chí Lê Duẩn soạn thảo và đặc biệt, dưới ánh sáng Nghị quyết 15 về cách mạng miền Nam của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, cuối tháng 8 năm 1959, Tỉnh ủy Quảng Ngãi đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Trà Bồng giành thắng lợi. Như một phản ứng dây chuyền, từ Trà Bồng, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng lan ra khắp các huyện miền Tây Quảng Ngãi: Sơn Hà, Ba Tơ, Minh Long.

       Khởi nghĩa Trà Bồng và miền Tây Quảng Ngãi là một trong những cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên trong kháng chiến chống Mỹ của đồng bào các dân tộc ở vùng căn cứ miền núi Nam Trung Bộ. Bởi vậy, thắng lợi vang dội của cuộc khởi nghĩa này có ý nghĩa "châm ngòi" cho những thắng lợi tiếp theo của miền Trung và Quảng Ngãi trong giai đoạn sau, như: Ba Gia, Vạn Tường… và kết thúc bằng sự kiện giải phóng hoàn toàn Quảng Ngãi vào ngày 24 tháng 3 năm 1975.

       Truyền thống quý báu của quê hương và thử thách, rèn luyện trong thực tiễn chiến tranh cách mạng là những nhân tố vô cùng quan trọng để Quảng Ngãi có được những người con - những chiến sĩ cách mạng lỗi lạc, mà tiêu biểu là cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng - người học trò gần gũi, xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong hơn 30 năm chiến tranh giải phóng, Quảng Ngãi đã có hàng nghìn Bà mẹ Việt Nam anh hùng, hàng trăm đơn vị và cá nhân anh hùng. Đặc biệt, được quê hương nguồn cội dung dưỡng; được Đảng, Bác Hồ, quân đội rèn luyện, giáo dục, đã có gần năm chục người con của Quảng Ngãi trưởng thành trong chiến đấu là tướng lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam, của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam anh hùng. Đây là niềm vinh dự, tự hào của quê hương Quảng Ngãi.

       Với ý nghĩa trên, tôi trân trọng và đánh giá cao cố gắng của tập thể biên soạn cuốn sách "Những vị tướng quê hương núi Ấn, sông Trà". Cuốn sách đã góp phần làm rõ thêm truyền thống quý báu của Quảng Ngãi anh hùng.

       Lịch sử không chỉ là quá khứ mà là dòng chảy vĩnh hằng, liên tục nối quá khứ với hiện tại và tương lai. Càng tự hào, trân trọng, nâng niu lịch sử chống ngoại xâm bất khuất, hào hùng; tự hào với đội ngũ tướng lĩnh của quê hương Quảng Ngãi, chúng ta càng tin tưởng tinh thần của Ba Tơ, Trà Bồng, Ba Gia, Vạn Tường… sẽ thắp lửa cho công cuộc dựng xây quê hương đất nước hôm nay; tin tưởng chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong chiến tranh giải phóng sẽ chuyển hóa thành chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong lao động sáng tạo để Quảng Ngãi sẽ có thêm nhiều Dung Quất và quê hương núi Ấn, sông Trà ngày càng giàu đẹp, văn minh.

       Xuân Tân Mão

       Thượng tướng NGUYỄN VĂN ĐƯỢC