Lịch sử Đường Hồ Chí Minh trên biển

Lời nói đầu

       Cách đây 50 năm, thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị và nghị quyết của Quân ủy Trung ương, ngày 23 tháng 10 năm 1961 Bộ Quốc phòng ra quyết định thành lập Đoàn 759 (sau là Đoàn 125) chính thức mở con đường vận chuyển chiến lược trên biển chi viện chiến trường, góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Mặc dù Mỹ, ngụy đã dùng nhiều máy bay, tàu chiến, phương tiện kỹ thuật hiện đại tạo thành hệ thống kiểm soát dày đặc từ ven bờ đến ngoài khơi xa, kể cả ở vùng biển quốc tế hòng ngăn chặn mọi hoạt động vận chuyển chi viện từ miền Bắc vào miền Nam, nhưng chúng vẫn không ngăn cản được những chiếc tàu vận chuyển hàng, vũ khí cung cấp cho chiến trường.

       Đường Hồ Chí Minh trên biển trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước gồm 5 tuyến đi có tổng chiều dài gần 12.000 hải lý (hơn 22.200km) là chiếc cầu nối giữa hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam, chi viện trực tiếp cho những chiến trường xa nhất, khó khăn nhất là Nam Bộ, Nam Trung Bộ và vùng ven biển Khu 5, trở thành con đường huyền thoại với biết bao kỳ tích anh hùng. So với tuyến chi viện chiến lược trên bộ, khối lượng hàng và vũ khí vận chuyển vào chiến trường theo đường biển tuy không nhiều nhưng có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần làm thay đổi thế và lực của ta trên chiến trường. Cùng với đường Hồ Chí Minh trên dãy Trường Sơn, đường Hồ Chí Minh trên biển là "huyết mạch" hết sức trọng yếu chi viện cho chiến trường để quân và dân ta đánh thắng kẻ thù xâm lược, hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Hai con đường chiến lược trên bộ và trên biển mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại là kỳ công chiến lược của dân tộc và là một sáng tạo tuyệt vời của Đảng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

       Xuất phát từ vị trí, ý nghĩa quan trọng và tầm vóc lịch sử to lớn của đường Hồ Chí Minh trên biển trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nư¬ớc, thực hiện chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Th¬ường vụ Đảng ủy, Bộ t¬ư lệnh Quân chủng Hải quân chỉ đạo nghiên cứu, biên soạn công trình Lịch sử đường Hồ Chí Minh trên biển nhân kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển và cũng là ngày thành lập Lữ đoàn 125 Hải quân (23.10.1961-23.10.2011). Công trình nhằm tái hiện lại một cách chân thực lịch sử của con đường vận chuyển chi viện chiến lược trên biển gắn liền quá trình xây dựng, tr¬ưởng thành của các đơn vị, lực lượng trực tiếp làm nên con đường huyền thoại, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc và đang tiếp tục phát huy truyền thống trong quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước ngày nay. Từ thực tiễn lịch sử phong phú, sinh động, công trình rút ra một số bài học kinh nghiệm phục vụ sự nghiệp xây dựng quân đội, tăng cường tiềm lực quốc phòng, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc, đồng thời làm tài liệu phục vụ cho công tác nghiên cứu, học tập lịch sử truyền thống của Quân chủng Hải quân và các đơn vị trong toàn quân.

       Đường Hồ Chí Minh trên biển là do công sức, trí tuệ, sự hy sinh đóng góp của nhiều thành phần lực lượng làm nên, đặc biệt là của các đơn vị vận chuyển, các đơn vị ở các bến bãi tiếp nhận và xuất phát.

       Các tập thể, cá nhân tham gia làm nhiệm vụ vận chuyển và các sự kiện của đường Hồ Chí Minh trên biển diễn ra cách đây đã nửa thế kỷ trong điều kiện hoạt động hết sức bí mật nên công tác nghiên cứu, sưu tầm tư liệu rất khó khăn. Trong khi đó thời gian sưu tầm nghiên cứu biên soạn lại khẩn trương nhằm kịp thời phục vụ nhiệm vụ chính trị của Quân chủng. Chính vì vậy công trình này chủ yếu viết về lịch sử của Đoàn 759 (sau đó là Đoàn 125), là đơn vị nòng cốt chủ lực làm nhiệm vụ vận tải, gắn liền với đường Hồ Chí Minh trên biển ngay từ khi mở đường cho đến khi kết thúc chiến tranh và là đơn vị tiếp nối truyền thống của con đường huyền thoại trên biển trong giai đoạn cách mạng hiện nay. Các đơn vị bến bãi và thành phần lực lượng khác tuy có đề cập nhưng chưa có điều kiện trình bày sâu và đầy đủ.

       Mặc dù Ban biên soạn đã rất cố gắng, nhưng do khả năng, trình độ còn hạn chế nên công trình khó tránh khỏi thiếu sót. Kính mong được bạn đọc đóng góp ý kiến, phê bình.

       Nhân dịp cuốn sách được xuất bản, Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh Hải quân xin chân thành cảm ơn sự chỉ đạo của Thủ tr¬ưởng Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, sự ủng hộ giúp đỡ của Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, sự tham gia đóng góp nhiệt tình của các cơ quan, đơn vị, các đồng chí tướng lĩnh, nhân chứng lịch sử để công trình kịp ra mắt bạn đọc vào dịp kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển.

       THƯỜNG VỤ ĐẢNG ỦY, BỘ TƯ LỆNH HẢI QUÂN