Quân đội một số nước NATO trong Chiến tranh lạnh

LỜI NÓI ĐẦU

       Trong thời kỳ Chiến tranh lạnh, mặc dù không gây ra những cuộc chiến tranh quy mô toàn thế giới như trước đây, song việc Mỹ và các nước NATO không ngừng gia tăng sức mạnh quân sự, ngày càng tăng cường chạy đua vũ trang và sử dụng quân đội tiến hành một số cuộc chiến tranh khu vực đã đặt thế giới luôn trong tình trạng căng thẳng; thậm chí từng đứng trước nguy cơ chiến tranh hạt nhân.

       Nghiên cứu quân đội các nước NATO trong thời kỳ Chiến tranh lạnh vì vậy là một việc làm có ý nghĩa khoa học và thực tiễn; không chỉ góp phần tìm hiểu lịch sử hình thành, phát triển và tổ chức, biên chế, trang bị của quân đội các nước này mà điều quan trọng là qua đó có thể rút ra những vấn đề cần được lưu ý và có thể vận dụng trong sự nghiệp xây dựng quân đội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

       Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu hoàn chỉnh nào của các nhà nghiên cứu trong nước về quân đội các nước NATO. Cuốn "Quân đội một số nước NATO trong thời kỳ Chiến tranh lạnh" do Viện Lịch sử quân sự Việt Nam tổ chức nghiên cứu, biên soạn có thể coi là nỗ lực ban đầu nhằm cung cấp cho bạn đọc một bức tranh tương đối đầy đủ về quân đội các nước NATO thông qua việc tái dựng lịch sử quân đội một số nước hàng đầu trong khối; đó là quân đội các nước Mỹ, Anh, Pháp và Đức. Chọn quân đội các nước Mỹ, Anh, Pháp và Đức làm đối tượng nghiên cứu, các tác giả không chỉ xuất phát từ vị trí, vai trò nổi bật của các nước này trong nội bộ khối NATO mà còn bởi bên cạnh những nguyên tắc chung về xây dựng quân đội của khối NATO, quân đội mỗi nước nói trên đều có những nét rất đặc thù.

       Là nước tư bản phát triển hàng đầu thế giới, luôn nuôi tham vọng bá chủ toàn cầu và xây dựng chính sách đối ngoại trên cơ sở quan điểm "dựa trên sức mạnh", quân đội Mỹ đương nhiên được giới cầm quyền ở Oasinhtơn xây dựng sao cho tương xứng với vị trí, vai trò và tham vọng của Mỹ, trở thành quân đội hùng mạnh nhất không chỉ trong khối NATO. Nước Anh tuy không nuôi tham vọng bá chủ toàn cầu, nhưng là nước tư bản phát triển lâu đời, luôn có chung quan điểm với Mỹ trên hầu hết các vấn đề quốc tế nên luôn ủng hộ chính sách chạy đua vũ trang của Mỹ trong thời kỳ Chiến tranh lạnh; xây dựng quân đội Vương quốc Anh trở thành một quân đội mạnh ở châu Âu. Trong số các Đồng minh NATO của Mỹ, Pháp là nước có những mâu thuẫn với Mỹ trên một số vấn đề quốc tế, thậm chí từng rút khỏi khối NATO về mặt quân sự. Tuy nhiên, là một nước trong khối NATO, Pháp không thể đứng ngoài vòng xoáy cuộc chạy đua vũ trang các nước trong thời kỳ Chiến tranh lạnh. Nước Đức mặc dù bị các cường quốc thắng trận trong Chiến tranh thế giới thứ hai là Liên Xô, Mỹ và Anh cấm tổ chức lực lượng vũ trang, song do có vị trí địa chiến lược hết sức quan trọng nên ngay sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, các nước Mỹ, Anh, Pháp đã tìm mọi cách để tái thành lập lực lượng vũ trang nước Đức. Kế thừa những cơ sở vật chất quan trọng và đội ngũ chuyên gia quân sự giàu kinh nghiệm của quân đội Đức quốc xã, nước Đức đã nhanh chóng xây dựng được một quân đội có vai trò ngày càng nổi bật trong khối NATO; thậm chí quân đội Đức còn được coi là một mô hình tổ chức thí điểm cho quân đội các nước NATO khác.

       Tái dựng một thời kỳ hết sức quan trọng trong lịch sử phát triển quân đội các nước Mỹ, Anh, Pháp và Đức - thời kỳ Chiến tranh lạnh, các tác giả tập trung trình bày những nội dung cơ bản như tổ chức, biên chế trang bị và những hoạt động chủ yếu của quân đội mỗi nước. Tuy nhiên, do bối cảnh ra đời và quá trình phát triển của quân đội mỗi nước có những đặc điểm riêng nên trong cuốn sách, ngoài những nội dung cơ bản, quân đội mỗi nước nói trên cũng được thể hiện với những điểm nhấn khác nhau. Với quân đội Mỹ, đó là chiến lược quân sự toàn cầu của giới lãnh đạo chính trị, quân sự và việc thực hiện chiến lược đó của quân đội. Với quân đội Anh, đó là sự ủng hộ tích cực đối với các chính sách quân sự của Mỹ, từ việc chạy đua vũ trang đến các hoạt động quân sự ở nước ngoài. Đối với quân đội Pháp, các tác giả làm rõ nguyên nhân rút khỏi NATO về quân sự và chính sách quân sự tương đối độc lập với Mỹ trong thời kỳ Chiến tranh lạnh. Được xây dựng với nhịp độ nhanh chóng, thường xuyên chấn chỉnh tổ chức biên chế để có được một cơ cấu tổ chức hợp lý, phát huy tối đa sức mạnh của con người và vũ khí trang bị chính là những đặc điểm đã khiến tổ chức của quân đội Đức được NATO lấy làm "mô hình thí điểm" cho quân đội các nước trong khối…

       Mặc dù tập thể tác giả đã đặt ra cho mình những nhiệm vụ hết sức khiêm tốn, song do hạn chế về nguồn tư liệu, một số vấn đề có thể chưa được trình bày một cách tường tận. Hy vọng với sự góp ý chân thành của đông đảo bạn đọc cùng với sự bổ sung nguồn tư liệu, những khiếm khuyết lần này sẽ được khắc phục khi cuốn sách được tái bản.

       Nhân dịp cuốn "Quân đội một số nước NATO trong thời kỳ Chiến tranh lạnh" được xuất bản, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam xin chân thành cảm ơn các cơ quan lưu trữ trong và ngoài quân đội đã tạo điều kiện cho tập thể tác giả tiếp cận các nguồn tư liệu, cảm ơn Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã cộng tác xuất bản công trình này.

       VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM