Lịch sử lực lượng vũ trang Quân khu 1 (1975 – 2010)

Lời mở đầu

      Thực hiện Nghị quyết số 10/NQ-ĐUQSTƯ ngày 8 tháng 1 năm 1999 của Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương "Về đẩy mạnh nghiên cứu, phát huy vai trò của khoa học lịch sử quân sự trong thời kỳ mới", Nghị quyết số 91/NQ-ĐU ngày 4 tháng 3 năm 1999 của Đảng ủy Quân khu, Thường vụ Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Quân khu chỉ đạo biên soạn công trình "Lịch sử lực lượng vũ trang Quân khu 1 (1975-2010)" làm tài liệu nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục, nhằm không ngừng phát huy truyền thống của lực lượng vũ trang Quân khu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

      Sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Quân khu Việt Bắc - Quân khu 1 đã trải qua một thời kỳ biến động nhiều về địa giới. Trong một thời gian ngắn, từ tháng 5 năm 1976 đến tháng 4 năm 1979, đã có 4 lần thay đổi địa giới ở cấp Quân khu và cấp tỉnh: tháng 5 năm 1976, sáp nhập Quân khu Tây Bắc và Quân khu Việt Bắc (Quân khu Việt Bắc được thành lập ngày 3-6-1957 theo Sắc lệnh số 017/SL của Chủ tịch nước, gồm các tỉnh (theo tên gọi hiện nay): Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc.) thành Quân khu 1; tháng 5 năm 1978, tách các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Hoàng Liên Sơn, Hà Tuyên, Vĩnh Phú ra khỏi Quân khu 1 để thành lập Quân khu 2, đồng thời sáp nhập tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Hà Bắc thuộc Quân khu 3 về Quân khu 1; tháng 12 năm 1978, tách tỉnh Cao - Lạng để tái lập lại hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn (Cao Bằng sáp nhập thêm hai huyện Chợ Rã (ngày nay huyện Chợ Rã đã được tách thành 2 huyện Ba Bể và Pác Nậm thuộc tỉnh Bắc Cạn) và Ngân Sơn của tỉnh Bắc Thái; tỉnh Lạng Sơn sáp nhập thêm huyện Đình Lập của Quảng Ninh.); tháng 4 năm 1979, tỉnh Quảng Ninh tách khỏi Quân khu 1 để thành lập Đặc khu. Đến tháng 11 năm 1996, tỉnh Bắc Thái được tách và tái lập tỉnh Thái Nguyên và tỉnh Bắc Cạn; tỉnh Hà Bắc được tách và tái lập tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Bắc Giang. Từ đó, địa giới của Quân khu 1 được định hình cho tới nay, gồm 6 tỉnh Thái Nguyên, Bắc Cạn, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang, Bắc Ninh. Sự thay đổi về địa giới hành chính quân sự đã tác động rất lớn tới việc tổ chức, xây dựng và điều chỉnh lực lượng, thế trận phòng thủ Quân khu. 35 năm qua, phát huy truyền thống cách mạng của quê hương Việt Bắc anh hùng, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo, chỉ huy sáng suốt của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu, lực lượng vũ trang Quân khu đã sát cánh cùng nhân dân các dân tộc trên địa bàn khắc phục mọi khó khăn, gian khổ hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong mỗi giai đoạn cách mạng.

      Công trình "Lịch sử lực lượng vũ trang Quân khu 1 (1975-2010)" tập trung phản ánh quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang Quân khu dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong giai đoạn từ tháng 5 năm 1975 đến năm 2010. Công trình đã phản ánh sự phấn đấu bền bỉ, sáng tạo và cống hiến to lớn của lực lượng vũ trang Quân khu trong tổ chức xây dựng lực lượng và thế trận phòng thủ, trong chiến đấu và công tác, góp phần làm sáng tỏ đường lối quân sự của Đảng, tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

      Quá trình nghiên cứu, biên soạn, chúng tôi đã nhận được sự giúp đỡ quý báu và nhiều ý kiến tâm huyết của các cơ quan và đơn vị trong Quân khu: Viện Lịch sử quân sự Việt Nam và các đồng chí nguyên là cán bộ chủ chốt của các ngành chức năng đã nhiều năm công tác, gắn bó với địa bàn Việt Bắc - Quân khu 1. Nhân dịp cuốn sách ra mắt bạn đọc, chúng tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí đã dành cho lực lượng vũ trang Quân khu những tình cảm tốt đẹp và sự giúp đỡ quý báu đó. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song việc khai thác tư liệu gặp rất nhiều khó khăn, nhân chứng lịch sử ngày càng mai một, do vậy cuốn sách khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Ban biên soạn rất mong nhận được sự cảm thông và ý kiến phê bình của các đồng chí để cuốn sách ngày càng hoàn thiện.

      Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 65 ngày thành lập Chiến khu 1 - Quân khu 1 (16.10.1945 - 16.10.2010), Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu trân trọng giới thiệu cuốn sách "Lịch sử lực lượng vũ trang Quân khu 1 (1975-2010)" với các đồng chí và bạn đọc.

      THƯỜNG VỤ ĐẢNG ỦY BỘ TƯ LỆNH QUÂN KHU 1