Tổng kết một số vấn đề lý luận – thực tiễn qua 20 năm thực hiện Cương lĩnh năm 1991 của Bộ Quốc phòng (1991 – 2011)

    Quá trình quán triệt, tổ chức thực hiện Cương lĩnh "Xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội" của Đảng về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa từ năm 1991 đến nay trong điều kiện tình hình thế giới, trong nước có nhiều diễn biến phức tạp.

    Chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô sụp đổ tác động mạnh mẽ và sâu sắc đến cục diện chính trị thế giới, chủ nghĩa xã hội hiện thực và các lực lượng cách mạng thế giới lâm vào thoái trào, tương quan lực lượng thay đổi có lợi cho chủ nghĩa tư bản. Sau sự kiện này, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch tiến hành những đòn tấn công mới, tiếp tục thực hiện "diễn biến hoà bình" nhằm xoá bỏ các nước xã hội chủ nghĩa còn lại. Các nước xã hội chủ nghĩa phải đương đầu, vượt qua khủng hoảng tiếp tục củng cố, giữ vững và kiên định con đường xã hội chủ nghĩa đã lựa chọn, đấu tranh chống âm mưu, thủ đoạn chống phá của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch, thúc đẩy đất nước phát triển, nhiều nước đã thành công trong công cuộc đổi mới, đạt được thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử, trở thành nguồn cổ vũ lớn đối với các lực lượng cách mạng và tiến bộ trên thế giới. Hoà bình, ổn định, hợp tác và phát triển là xu thế chính trên thế giới, nhưng vẫn tồn tại đan xen các mâu thuẫn và sự cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia, đặc biệt là giữa các nước lớn. Quan hệ giữa các nước lớn diễn biến phức tạp vừa thoả hiệp, hợp tác nhằm duy trì hoà bình, ổn định để phát triển, vừa cạnh tranh gay gắt nhằm giành giật lợi ích quốc gia riêng, tác động mạnh đến tình hình an ninh chính trị thế giới. Tuy không xảy ra chiến tranh lớn mang tính chất toàn cầu, nhưng chạy đua vũ trang, chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố, ly khai... diễn ra phức tạp ở nhiều nơi, dưới những hình thức khác nhau. Cuộc đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội diễn ra quyết liệt trên phạm vi toàn thế giới. Phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh phát triển khá mạnh, hình thành ngày càng rõ xu hướng liên kết tập hợp lực lượng chống sự can thiệp của Mỹ, mang nhiều nhân tố xã hội chủ nghĩa, tiến bộ, tác động tích cực đến tình hình chính trị trên thế giới. Cộng đồng thế giới phải đối mặt với nhiều vấn đề toàn cầu, đòi hỏi sự chung sức và nỗ lực chung của tất cả các quốc gia dân tộc trên thế giới mới có thể giải quyết được tình hình. Đó là các vấn đề an ninh phi truyền thống, sự biến đổi khí hậu, sự xuống cấp của môi trường sinh thái, thảm họa thiên tai, dịch bệnh, sự bùng nổ dân số, sự thiếu hụt nguồn nước sạch, năng lượng và lương thực... và hiện nay là sự khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu. Khủng bố là một nguy cơ đối với loài người, đặt ra nhiều vấn đề mới cho các quốc gia, dân tộc trong việc xem xét và xử lý vấn đề khủng bố, trong xác định và thực hiện chiến lược quốc phòng, an ninh của mình.

    Cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại phát triển mạnh mẽ, đạt được nhiều thành tựu nổi bật, tạo ra bước phát triển mới về lực lượng sản xuất, tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội ở tất cả các quốc gia. Toàn cầu hoá kinh tế là xu thế khách quan và ngày càng phát triển; hội nhập, liên kết khu vực và quốc tế diễn ra mạnh mẽ vừa tạo ra cơ hội phát triển cho các nước vừa đặt ra những thách thức gay gắt đối với tất cả các nước, nhất là đối với những nước lạc hậu kém phát triển. Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế tác động mạnh mẽ đến quốc phòng, an ninh của các quốc gia cả tích cực và tiêu cực. Sự liên kết và phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế là nhân tố cơ bản quy định sự phụ thuộc lẫn nhau về an ninh của các quốc gia, làm cho an ninh của một quốc gia phụ thuộc ngày càng nhiều hơn vào an ninh khu vực và thế giới.

    Khu vực châu Á - Thái Bình Dương cơ bản ổn định, có sự phát triển năng động, tuy nhiên vẫn là khu vực diễn ra cạnh tranh quyết liệt giữa các nước lớn, tồn tại nhiều điểm nóng, tiềm tàng những nguy cơ xảy ra xung đột. Khu vực Đông Nam Á có sự phát triển năng động, tăng cường hợp tác, ngày càng thể hiện vị trí và vai trò quan trọng của mình đối với cộng đồng quốc tế, nhưng bị một số nước, đặc biệt là các nước lớn lợi dụng, chi phối, gây ảnh hưởng, chia rẽ, chứa đựng nhiều mâu thuẫn. Trong những năm qua, xu thế hoà bình, hợp tác, phát triển ở khu vực Đông Nam Á gia tăng, nhưng cũng tiềm ẩn những nhân tố gây mất ổn định như: "tranh chấp về ảnh hưởng và quyền lực, về biên giới, lãnh thổ, biển đảo, tài nguyên giữa các nước; những bất ổn về kinh tế, chính trị, xã hội ở một số nước"1. Những nhân tố này nếu không được xử lý tốt, không có sự cố gắng và nỗ lực chung của cả cộng đồng, thì sẽ là nguy cơ đe doạ sự ổn định và an ninh của tất cả các quốc gia trong khu vực.

    Tình hình trong nước thời gian qua có nhiều thuận lợi, nhưng cũng gặp không ít khó khăn, thách thức đối với việc thực hiện Cương lĩnh năm 1991 về nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Đất nước đã dần thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, chuyển sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; kinh tế không ngừng phát triển với mức tăng trưởng khá cao; bộ mặt kinh tế - xã hội và đời sống của các tầng lớp nhân dân ngày càng được cải thiện; tình hình chính trị - xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh được củng cố, tăng cường; vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao. Bên cạnh những thuận lợi và thời cơ cho sự phát triển đất nước trong thời gian tiếp theo, sự nghiệp cách mạng nước ta cũng gặp nhiều khó khăn, thách thức. Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực; tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên gắn với tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí; nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa; nguy cơ "diễn biến hoà bình" chi phối mạnh mẽ và sâu sắc đến quá trình thực hiện Cương lĩnh "Xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội" của Đảng nói chung, về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng nói riêng.

    Quá trình thực hiện Cương lĩnh "Xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội" năm 1991, Đảng ta luôn trung thành và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bám sát đặc điểm, tình hình, yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng để tổ chức, lãnh đạo và chỉ đạo sự nghiệp xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh có nhiều biến động phức tạp và đã đạt được những thành tựu rất quan trọng cả về mặt nhận thức, quan điểm lý luận, cũng như tổ chức hoạt động thực tiễn bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong quá trình thực hiện Cương lĩnh.

BAN CHỈ ĐẠO TỔNG KẾT,            

    BỔ SUNG, PHÁT TRIỂN CƯƠNG LĨNH

    NĂM 1991 CỦA BỘ QUỐC PHÒNG