Hỏi đáp về 36 phố cổ Hà Nội

    Ngày ấy, từ những làng quê, chúng tôi ra đi kháng chiến cứu nước theo tiếng gọi thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ". Địa bàn chiến đấu trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược của chúng tôi chủ yếu là ở rừng núi, ở rừng Trường Sơn huyền thoại, từ chiến khu Việt Bắc, Tây Bắc, vào Bình Trị Thiên khói lửa, đến "Nam tiến" vào bưng biền Đồng Tháp, chúng tôi đã thấy gì, biết gì về đô thị thành phố, kể cả thủ đô yêu dấu.

    Tuy nhiên, sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ "vang dội năm châu, chấn động địa cầu", chúng tôi có vinh dự được về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, và từ đấy sống, công tác và chiến đấu cùng quân dân Hà Nội gắn bó thân thiết, đến nay đã hơn 50 năm, mặc dù không ít những năm tháng phải xa Hà Nội đi chiến đấu ở các chiến trường B, C, K1.

    Năm 1954 dân số nước ta chỉ có hơn 20 triệu người, 50 năm sau tăng gấp bốn lần. Vậy ngày xưa ấy, dân số Thủ đô Hà Nội sẽ là bao nhiêu, nếu không nói là chỉ tính bằng con số hàng vạn, cho nên phố phường Hà Nội lúc đó tuy đông vui sầm uất, nhưng rất phong quang và thoáng đãng.

    Những ngày nghỉ, chủ nhật, ngày lễ, chúng tôi được phép rời khỏi doanh trại, ra đường phố, ra ngoại thành để đi chơi phố, đi làm công tác dân vận hoặc đi lao động công ích ở các công trình, ở các địa phương trong nội và ngoại thành Thủ đô, trong suốt những năm tháng ở Hà Nội.

    Đơn vị đóng quân trong thành, nên chúng tôi có điều kiện hiểu biết khá rõ về địa hình khu B (Hoàng Thành) và khu A (Cấm Thành xưa), đồng thời đi lại quen biết hầu hết các ngõ ngách, các phố phường nhất là khu phố cổ Hà Nội. Và rồi, chúng tôi đã trở thành công dân Hà Nội, đã thấm nhiễm những tinh hoa của người Hà Nội. Vì vậy chúng tôi muốn cùng bạn đọc tĩnh lặng, ôn lại và tìm hiểu thêm về những phố phường cổ của Thăng Long - Hà Nội, bằng cách Hỏi và Đáp về "36 phố cổ" Hà Nội một cách khái quát, phổ thông, để tri ân những bậc tiền bối, cha ông ta đã gây dựng nên, để tự hào cùng con cháu, mãi mãi phát huy truyền thống Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến.

    Tuy hiểu biết về sử không nhiều, chúng tôi chỉ tìm hiểu thực tiễn qua những năm sống, công tác ở Hà Nội và tìm đọc sử sách, song trình độ cũng có hạn, nên không thể tránh khỏi những sai sót trong tác phẩm, rất mong được bạn đọc thông cảm, lượng thứ và phê bình góp ý. Xin được cảm ơn các bậc đàn anh, các nhà viết sách, viết sử có những tư liệu tham khảo viết trong cuốn sách này. Xin chân thành cảm ơn độc giả.

    Tác giả