Quân dân Phú Yên góp phần quyết định đánh bại cuộc hành quân Átlăng của thực dân Pháp trong đông xuân 1953 – 1954

Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, có lẽ ít người biết đến Phú Yên - một tỉnh nhỏ ở Nam Trung Bộ. Có chăng người ta chỉ biết đến Phú Yên là do nó nằm giữa đèo Cù Mông ở phía bắc, đèo Cả ở phía nam và các địa danh: núi Đá Bia, Vũng Rô, núi Sầm, đầm Ô Loan…

Lẻ loi như ngọn núi Sầm

Thản nhiên như mặt nước đầm Ô Loan

Ấy vậy mà trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Phú Yên lại nổi tiếng toàn quốc về phong trào toàn dân đánh giặc, bảo vệ vững chắc vùng tự do, với những đóng góp to lớn sức người, sức của cho sự nghiệp kháng chiến của dân tộc.

Bộ chỉ huy quân Pháp biết rất rõ Phú Yên không chỉ là một trong bốn tỉnh vùng tự do Liên khu 5, nơi đứng chân của các đơn vị, cơ quan trong tỉnh và một số tỉnh bạn mà còn là nơi xuất phát của những đòn thọc sâu, đánh hiểm của quân và dân Liên khu 5 vào các vị trí chiến lược của chúng ở Tây Nguyên và các tỉnh cực Nam Trung Bộ. Chúng đã liên tục tổ chức hàng trăm cuộc tiến công, càn quét đánh phá, quyết chiếm bằng được địa bàn này. Nhưng, Đảng bộ, quân và dân Phú Yên đã kiên cường chiến đấu, đặc biệt là góp phần quyết định đánh bại cuộc hành quân Átlăng - cuộc hành quân mở đầu kế hoạch Nava - một kế hoạch đầy tham vọng của giới thực dân hiếu chiến Pháp và can thiệp Mỹ. Chiến thắng Átlăng đã góp phần rất quan trọng và xứng đáng vào thắng lợi vĩ đại của quân và dân cả nước ta trong chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954, đỉnh cao là chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử.

Chính lòng yêu nước nồng nàn, ý chí kiên cường bất khuất của Đảng bộ và quân dân Phú Yên trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp đã làm nên chiến thắng Átlăng, đã làm nên tầm vóc, đã tạo cho Phú Yên có vị trí xứng đáng trong lịch sử dân tộc.

Trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước và trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc ngày nay, Phú Yên cũng là một địa phương điển hình của cả nước về những thành tích trong chiến đấu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Với niềm tự hào chính đáng, từ nhiều năm nay bên cạnh các công trình lịch sử chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc đã được xuất bản, các thế hệ người dân Phú Yên mong muốn có một công trình khoa học trình bày tương đối đầy đủ, chi tiết và chính xác về chiến thắng Átlăng - một trong những chiến công đặc biệt xuất sắc của Đảng bộ và quân dân Phú Yên. Nguyện vọng thiết tha đó cũng phù hợp với các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương Đảng, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Quân khu 5.

Nhằm đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng trên, những năm qua dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân, Sở Khoa học và Công nghệ, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Phú yên cùng các cơ quan hữu quan đã hai lần tổ chức Hội thảo khoa học về chiến thắng Átlăng.

Từ gần 50 bản tham luận tại hai cuộc hội thảo trên, chúng tôi biên soạn thành cuốn sách "Quân dân Phú Yên góp phần quyết định đánh bại cuộc hành quân Átlăng của thực dân Pháp trong Đông Xuân 1953-1954". Đây là một công trình tập thể, là thành quả của sự đóng góp quý báu của nhiều cơ quan, nhiều nhà khoa học ở Trung ương và địa phương.

Nhân dịp cuốn sách được xuất bản, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, Sở Khoa học và Công nghệ, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Phú Yên xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Mặc dù tuổi đã cao, nhưng thể theo nguyện vọng của Đảng bộ, quân dân Phú yên, Đại tướng đã nghe báo cáo và trực tiếp viết thư động viên khen ngợi Đảng bộ, quân dân Phú Yên. Đây là một vinh dự lớn cho Đảng bộ và quân dân Phú Yên. Chúng tôi cũng xin chân thành cảm ơn Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, các cơ quan chức năng, các nhà khoa học và các đồng chí đã cộng tác nhiệt tình và đóng góp tích cực vào sự ra đời của công trình này.

Ngày 10 tháng 11 năm 2009      

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH PHÚ YÊN