Chủ tịch Hồ Chí Minh với cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản Quân đội nhân dân

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng và quan tâm đến công tác xuất bản quân sự. Năm 1941, ở chiến khu Việt Bắc, Người đã viết bộ sách huấn luyện cán bộ quân sự, đồng thời động viên các đồng chí trong lãnh đạo Đảng và Nhà nước viết sách cho lực lượng vũ trang. Ngày 11 tháng 7 năm 1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 121/SL quy định về tổ chức Bộ Tổng Tư lệnh, gồm có các cơ quan Bộ Tổng Tham mưu, Tổng cục Chính trị và Tổng cục Cung cấp, trong đó, Điều 3 của Sắc lệnh xác định: Nhà xuất bản Vệ quốc quân (tiền thân của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân) là cơ quan thuộc Tổng cục Chính trị.

Chủ tịch Hồ Chí Minh – Người cha thân yêu của các lực lượng vũ trang nhân dân

Bản Sắc lệnh gốc hiện đang được trân trọng lưu trữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. Trong suốt quá trình hoạt động của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân (kể cả giai đoạn tiền thân từ 1947), Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên chỉ đạo, theo dõi, động viên Nhà xuất bản QĐND hoàn thành nhiệm vụ. Người đã ký nhiều Sắc lệnh chỉ đạo công tác xuất bản quân sự. Đồng thời, thường xuyên gần gũi, chỉ bảo, góp ý nhiều bài học kinh nghiệm xuất bản quý báu cho cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản.

Sắc lệnh 121-SL do Chủ Tịch Hồ Chí Minh ký ngày 11-7-1950 về tổ chức các cơ quan của Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội Quốc gia và Dân quân Việt Nam, trong đó có Nhà xuất bản Vệ Quốc quân – tiền thân của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân (bản trích)

Lịch sử Nhà xuất bản Quân đội nhân dân còn lưu dấu nhiều tư liệu, kỷ niệm, hình ảnh quý về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là Sắc lệnh số số 003/SL ngày 18-6-1957 về xuất bản; Là tấm ảnh Người chụp chung với đồng chí Lê Tất Đắc – Giám đốc Nhà xuất bản Vệ Quốc quân (giai đoạn tiền thân). Trong tấm ảnh, Bác bế con gái của đồng chí Lê Tất Đắc. Người cười hiền hậu thân thương như người Cha, người Ông trong gia đình.

Đó còn là kỷ niệm về những lần xuất bản sách của Bác: “Về đấu tranh vũ trang và lực lượng vũ trang nhân dân”, “Những bài viết và nói về quân sự”, “Chiến tranh nhân dân Việt Nam”, “Với các lực lượng vũ trang nhân dân”… Thông qua việc xuất bản sách, cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản còn được Bác chỉ bảo về công tác biên tập, phát hành, thực hiện chế độ nhuận bút… Bác đặc biệt tôn trọng nghiệp vụ biên tập của cán bộ biên tập Nhà xuất bản và những thao tác chuyên môn của biên tập viên trên bảo thảo của Người. Tuy nhiên, Bác dặn sau khi sửa chữa, cần thông tin trao đổi với tác giả về những vấn đề sửa chữa lớn. Trong công tác chi trả nhuận bút, Người yêu cầu phải đánh giá chất lượng bài viết chuẩn xác để định mức công bằng, tránh thiên vị, kể cả tác giả là Chủ tịch nước hay cán bộ cao cấp chăng nữa, đồng thời phải nhanh chóng thanh toán nhuận bút và gửi sách biếu tới tác giả. Theo lời kể của Đại tá Đoàn Sự – nguyên Phó Cục trưởng Cục Xuất bản Quân đội, nguyên Phó Giám đốc Nhà xuất bản Quân đội nhân dân (qua câu chuyện do Đồng chí Vũ Kỳ – Thư ký riêng của Bác kể lại), tiền nhuận bút in sách, báo, Bác giao cho đồng chí Vũ Kỳ cất vào một chiếc túi vải. Số tiền ấy Bác dành dụm và chỉ dùng để tặng thưởng cho đồng bào, chiến sĩ ta mỗi khi có dịp.

Rất nhiều những kỷ niệm về Người còn in đậm trong ký ức cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản Quân đội nhân dân với niềm tự hào và kính yêu vô hạn và được lưu truyền cho lớp lớp thế hệ tiếp theo. Câu chuyện mà chúng tôi kể lại dưới đây chỉ là một trong rất nhiều kỷ niệm về Bác:

Năm 1968, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta đang bước vào giai đoạn quyết liệt. Trên chiến trường miền Nam, thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân đã mở ra một bước ngoặt lớn về cục diện chiến trường, đánh lung lay ý chí xâm lược Việt Nam của đế quốc Mỹ.

Hàng ngày, Bác thường xuyên nghe đài, đọc báo, theo dõi tin tức và kịp thời gửi lời khen ngợi, gửi tặng Huy hiệu Hồ Chí Minh. Sự quan tâm của Bác như tiếp thêm sức mạnh để chiến sĩ và nhân dân ta hăng hái thi đua lập công giết giặc và miệt mài lao động sản xuất.

Để khuyến khích, động viên toàn quân, toàn dân và để tuyên truyền rộng khắp trong nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi biểu dương những tấm gương “Người tốt việc tốt” tiêu biểu cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng, phẩm chất đạo đức con người mới xã hội chủ nghĩa.

Thực hiện chỉ đạo của Bác, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã tổ chức xuất bản bộ sách “Vì nước vì dân” nhằm phát hành rộng khắp cả nước và trên các chiến trường. Bác yêu cầu mỗi bài viết phải được biên tập ngắn gọn (kể cả Lời nói đầu), văn phong phải dễ đọc dễ hiểu; nên làm khổ sách nhỏ để bộ đội có thể dễ dàng mang theo trong ba lô hoặc bỏ túi; bìa sách có in Huy hiệu Hồ Chí Minh.

Sau một thời gian sưu tầm tư liệu, thẩm định nội dung và triển khai các khâu xuất bản, sách đã in xong kịp trước ngày 2 tháng 9 năm 1968. Nhà xuất bản trân trọng gửi 200 cuốn sách biếu tới Bác Hồ, Bác đã gửi thư khen ngợi cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản Quân đội. Số sách Nhà xuất bản gửi biếu, Bác chỉ nhận 1 cuốn, còn 199 cuốn gửi lại Nhà xuất bản. Người dặn dò thêm mấy điểm:

– Sách in ra, Nhà nước và nhân dân phải trả tiền. Vì vậy Nhà xuất bản không được đem biếu, ai muốn đọc thì mua.

– Không nên để trắng hai tờ đầu, lãng phí giấy.

– Câu “Mong bạn đọc góp ý kiến, phê bình” cần in chữ to, rõ ràng cho mọi người chú ý và in ngay giữa trang số 2 bìa 1.

– Mỗi chuyện nên ghi thứ tự 1, 2, 3…

Lời dạy bảo của Bác chân tình, thân thiết, là lời của người Cha dạy dỗ các con. Đây là niềm vinh dự lớn lao đối với Nhà xuất bản Quân đội nhân dân.

Trước đó, hồi tháng 6 năm 1968, khi Nhà xuất bản làm xong bản thảo cuốn “Vì nước vì dân” tập 1, gửi lên Văn phòng Phủ Chủ tịch để các đồng chí ở Văn phòng báo cáo xin chỉ thị của Bác, tự tay Bác đã ghi trên bản thảo:

“Các chú nhớ ở trang đầu mỗi cuốn sách đều phải ghi một câu Mong bạn đọc góp ý kiến, phê bình. Từ nay trở đi trên sách hay báo, các chú nên có câu đó. Bác biết các chú văn hay chữ tốt, nhưng dù sao, nhân dân trăm tai nghìn mắt vẫn có nhiều ý kiến thông minh có thể giúp các chú tiến bộ. Không riêng gì viết sách, báo mà công tác gì muốn làm tốt đều phải coi trọng ý kiến của nhân dân.

Hồ Chí Minh

6-1968″

Bút tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi trên bản thảo cuốn sách
“Vì nước vì dân, tập 1” của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân

Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã nghiêm chỉnh thực hiện chỉ thị của Bác Hồ. Được Bác quan tâm biểu dương và căn dặn, ai cũng thấm thía tự hào và vô cùng xúc động. Bút tích của Bác được trân trọng lưu giữ ở phòng truyền thống Nhà xuất bản. Tình cảm của Bác mãi mãi sưởi ấm, động viên, cổ vũ cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản Quân đội nhân dân thêm sức mạnh, vượt mọi khó khăn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Ghi nhận sự đóng góp của cán bộ, chiến sĩ Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, ngày 3 tháng 6 năm 1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Lệnh số 86/LCT tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất cho Nhà xuất bản vì đã lập được những thành tích xuất sắc trên mặt trận văn hóa tư tưởng và trong nhiệm vụ xuất bản sách phục vụ bộ đội và nhân dân ở chặng đường đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

65 năm đã trôi qua, kể từ Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 121/SL thành lập Nhà xuất bản Vệ quốc quân (nay là Nhà xuất bản Quân đội nhân dân) và gần 50 năm ngày đón nhận Huân chương do Người ký tặng; những cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản Quân đội nhân dân được trực tiếp đón nhận kỷ niệm sâu sắc đó cũng không còn nhiều nữa, nhưng lịch sử thì luôn sống động trong trái tim các thế hệ kế tiếp của Nhà xuất bản. Mỗi cán bộ, nhân viên khi về nhận công tác tại Nhà xuất bản lại được các đồng chí lãnh đạo và thế hệ đi trước truyền lại những câu chuyện ấy. Với chúng tôi, đó là niềm tự hào và cũng là trách nhiệm lớn lao của những người chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ xuất bản quân sự mà Đảng, Nhà nước và Quân đội giao cho. Trong tâm nguyện của mỗi cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, phải quyết tâm thực hiện lời dạy của Bác, biến lời dạy của Người thành phẩm chất không thể thiếu trong tiêu chuẩn người cán bộ, chiến sĩ trên mặt trận xuất bản. Trong công tác chuyên môn, hãy lắng nghe ý kiến đóng góp của bạn đọc; trong trau dồi phẩm chất đạo đức cách mạng, tác phong của người cán bộ, hãy lắng nghe lời góp ý chân tình từ đồng nghiệp. Làm được điều đó tức là chúng ta đang thực hiện Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

Nguyễn Việt Hải