Chiến thắng Điện Biên Phủ dưới góc nhìn của người nước ngoài
Lê Xuân Thành
Kỷ niệm 60 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phối hợp với Công ty Minh Thành (Nhà sách Thăng Long) cho ra mắt bạn đọc bộ sách “Kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (1954-2014)”. Bộ sách gồm 13 cuốn, trong đó có cuốn “Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 – dưới góc nhìn của người nước ngoài”.
Cuốn sách được kết cấu thành ba phần. Phần thứ nhất: Những dự báo về sự thất bại tất yếu của Pháp tại Điện Biên Phủ. Phần thứ hai: Điện Biên Phủ trong ký ức những người Pháp trực tiếp tham chiến. Phần thứ ba: Điện Biên Phủ và chiến tranh Đông Dương từ góc nhìn của nhân dân Pháp và thế giới.
“Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 – dưới góc nhìn của người nước ngoài” của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân được phát hành rộng rãi. Cuốn sách là tập hợp các bài viết đa phần ở thể ký, hồi ức, hồi ký; điều đó cho phép các tác giả phản ánh một cách tự nhiên, trung thực những suy nghĩ, nhận định của họ về chiến thắng Điện Biên Phủ. Qua từng trang viết, từng nhận định đã làm cho mỗi độc giả có cảm nhận cuộc chiến cách đây 60 năm như một sự kiện nóng hổi mới diễn ra.
60 năm đã lùi xa sau chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, đó là khoảng lặng khá dài để người ta chiêm nghiệm về những điều mà trước đây họ không thể lý giải. Với những người Pháp, nhất là những người lính trực tiếp tham chiến tại Điện Biên Phủ, từ tướng lĩnh đến những người lính bình thường, trong hồi ức của họ đều khâm phục ý chí Việt Nam. Họ đã thừa nhận thất bại của Pháp như một tất yếu trước một dân tộc Việt Nam quả cảm. Tướng Đờ Cát-xtơ-ri, sau khi thất bại trở về Pháp đã thừa nhận “Người ta có thể đánh bại một đội quân chứ không ai đánh bại được một dân tộc”. Còn nhà báo Pháp Giuyn Roa đánh giá “Không phải viện trợ nước ngoài đã đánh bại tướng Na-va mà chính là những chiếc xe đạp Peugeot thồ 200, 300kg hàng và đẩy bằng sức người, những con người ăn chưa đủ no và ngủ thì nằm ngay dưới đất trải tấm nilông. Cái đã đánh bại tướng Na-va không phải bởi các phương tiện mà là sự thông minh và ý chí của đối phương…”. Đó không chỉ là nhận định của người nghiên cứu, mà chính Pi-e Lăng-gle, Tư lệnh quân dù Pháp ở Điện Biên Phủ khẳng định: “lưỡi cuốc và lưỡi xẻng của Việt minh là những vũ khí mạnh mẽ như xe tăng và máy bay”. Còn tướng Hăng-ri Na-va nhận định một cách cay đắng rằng: “Chúng ta (quân Pháp) chỉ điều binh khiển tướng của mình, trong khi đối phương đã áp dụng kiểu chiến tranh toàn diện trên mọi mặt trận, kể cả chính trị, kinh tế, tuyên truyền… Trên mọi phương diện, sự kết hợp giữa chính trị – quân sự đã được Việt minh tiến hành với một sự khéo léo bậc thầy”. Quân Pháp đã thừa nhận thất bại, là một thất bại nhục nhã đúng như lời của Thủ tướng Pháp La-ni-en: “Điện Biên Phủ, Giơ-ne-vơ là một trong những bước ngoặt bi thảm nhất của đời sống dân tộc chúng ta”.
Với tư cách là những người cùng chiến tuyến, Chủ tịch nước Cộng hòa Cu Ba Phi-đen Ca-xtơ-rô đã nói: “Tôi đã đọc lịch sử chiến tranh. Từ trước đến nay chưa từng có một cuộc chiến tranh nào mà một nước nhỏ, kinh tế lạc hậu như Việt Nam mà vẫn đánh thắng Pháp và Mỹ. Đó là vô song. Trên thế giới chưa từng có. Trong lịch sử chưa từng thấy”; còn ông Ô-man Ut-xê-dích (nguyên Bí thư Quốc vụ viện An-giê-ri) khẳng định: “Chiến thắng Điện Biên Phủ đã làm cho các dân tộc thuộc địa ngẩng cao đầu”. Tiếng sấm Điện Biên Phủ chấn động địa cầu, vang tới những vùng xa xôi còn chìm đắm trong đêm dài nô lệ, thức tỉnh và tạo niềm tin cho các dân tộc bị áp bức vùng lên.
Đọc “Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 – dưới góc nhìn của người nước ngoài” cho chúng ta cái nhìn khách quan về thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp nói chung, chiến dịch Điện Biên Phủ nói riêng, đó là thắng lợi của bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam.

